Historia nagrody Nobla

Czytaj również dział – Magazyn biografie …

Czytaj również dział – Rozrywka …

Czytaj również dział – Magazyn Natura …

Czytaj również dział – Magazyn Człowiek …

Czytaj również dział – Poznaj Świat …

Czytaj również dział – Magazyn Nauka …

Pomysł ustanowienia Nagrody Nobla zrodził się w umyśle Alfreda Nobla, szwedzkiego wynalazcy i przemysłowca, twórcy dynamitu. Paradoksalnie, właśnie wynalezienie tak potężnej broni sprawiło, że Nobel zaczął zastanawiać się nad sensem swojego życia i chciał, aby jego nazwisko kojarzyło się z czymś pozytywnym. W swoim testamencie przeznaczył ogromną część majątku na ufundowanie wyróżnień dla osób, które dokonały najbardziej znaczących odkryć naukowych, stworzyły wybitne dzieła literackie lub działały na rzecz pokoju. Pierwsze Nagrody Nobla zostały przyznane już w 1901 roku.

Nagrody Nobla przyznawane są w kilku różnych kategoriach, takich jak:

• fizyka, gdzie najbardziej znanym, choć oczywiście niejedynym laureatem w tej kategorii był: Albert Einstein za teorię względności,
• chemia – znani laureaci to m.in. Marie Curie (także w dziedzinie fizyki), czy Linus Pauling za badania nad wiązaniem chemicznym,
• medycyna – nagroda przyznawana jest za odkrycia w dziedzinie medycyny i fizjologii. Znani laureaci to m.in. Alexander Fleming za odkrycie penicyliny, czyli związku, z którego powstały pierwsze antybiotyki.
• literatura – nagroda przyznawana za wybitne dzieła literackie. Znani laureaci to m.in., Gabriel García Márquez oraz Henri Bergson,
• pokojowa Nagroda Nobla: Nagroda przyznawana jest za działalność na rzecz pokoju. Jej najbardziej znani laureaci spoza Polski to Nelson Mandela i Matka Teresa z Kalkuty,
• nauki ekonomiczne – w tej kategorii nagroda dodana została później, bo w 1969 roku. Znani laureaci to m.in. Milton Friedman.

Polscy nobliści

Polska również może poszczycić się pokaźnym gronem noblistów. Są wśród nich zarówno fizycy, chemicy, jak i pisarze, czy politycy. Z pewnością warto znać wymienione poniżej nazwiska:

• Maria Skłodowska-Curie (1903 i 1911) – choć była Polką z pochodzenia, to Nobla otrzymała jako przedstawicielka Francji. Została uhonorowana dwukrotnie – za badania nad promieniotwórczością w dziedzinie fizyki i chemii.
• Henryk Sienkiewicz (1905) – otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za swoje wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu. Był pierwszym przedstawicielem Polski, który został wyróżniony tą prestiżową nagrodą przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk.
• Władysław Reymont (1924) – dostał Nobla za dzieło swego życia – powieść „Chłopi”.
• Czesław Miłosz (1980) – Nobla otrzymał za „bezkompromisową wnikliwość w ujawnianiu ludzkich i narodowych losów zapisanych w poezji”.
• Lech Wałęsa (1983) – były prezydent Polski otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za swoją rolę w obaleniu komunizmu w Polsce oraz walkę o wolność.
• Wisława Szymborska (1996) – wybitna polska poetka otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za swoją poezję, która charakteryzuje się ironią i głęboką refleksją.
• Olga Tokarczuk (2018) – została wyróżniona Noblem w dziedzinie literatury za „narracyjną wyobraźnię, która z encyklopedyczną pasją przedstawia przekraczanie granic jako formę życia”

Nagroda Nobla to nie tylko prestiżowe wyróżnienie, ale także symbol ludzkiej pomysłowości, kreatywności i dążenia do lepszego świata. To nagroda, która inspiruje kolejne pokolenia do osiągania wielkich rzeczy.

Alfred Nobel – biografia i wynalazki

Alfred Nobel urodził się 21 października 1833 roku w Sztokholmie, a zmarł 10 grudnia 1896 roku w Ran Remo. Byl przedsiębiorcą, wynalazcą, wizjonerem, społecznikiem.

Dzieciństwo i młodość

Juz od młodych lat Alfred Nobel miał styczność z wynalazkami i zagadnieniami fizyki i chemii, ponieważ jego ojciec, Immanuel Nobel, był inżynierem budującym w Sztokholmie mosty i budynki. Z racji swego zajęcia Immanuel Nobel prowadził różne eksperymenty związane z techniką (np. wysadzanie skał), kończyły się one jednak niepowodzeniami, co było przyczyną jego bankructwa w 1833 roku. Ojciec opuścił swoją rodzinę i wyjechał do Rosji szukać szczęścia, a matka, Andriette, musiała znaleźć sposób na wyżywienie rodziny. Otworzyła więc sklep spożywczy, dzięki któremu skromnie udawało się rodzinie przeżyć. W tym czasie Immanuel Nobel odniósł wreszcie upragniony sukces. W Petersburgu otworzył warsztat produkujący sprzęt dla armii carskiej. Konstruował dla rosyjskiej marynarki wojennej miny morskie, które skutecznie odstraszały wojska brytyjskie z wód Zatoki Fińskiej podczas wojny krymskiej w połowie XIX wieku. Immanuel Nobel był też pomysłodawcą produkcji broni palnej i silników parowych. Dzięki zebranemu majątkowi sprowadził rodzinę do Petersburga w 1842 roku i zapewnił swoim dzieciom solidną edukację. Alfred mając 17 lat biegle władał rosyjskim, francuskim, niemieckim i angielskim.

Kariera i zainteresowania

Głównym zainteresowaniem Alfreda były literatura i poezja, jednak ojciec wysłał go na studia z zakresu inżynierii chemicznej, aby mógł dołączyć do jego badań. Na studiach poznał Ascanio Sobrero – wynalazcę nitrogliceryny. Po powrocie do Petersburga wspólnie z ojcem prowadził badania nad nitrogliceryną, próbując ją udoskonalić na potrzeby komercyjne, czyli stworzyć z niej produkt, który wybucha w warunkach kontrolowanych. W tym czasie jego ojciec ponownie zbankrutował i wraz z rodzina przeniósł się z powrotem do Sztokholmu. Alfred w dalszym ciągu prowadził badania nad nitrogliceryną. Niestety jednak w jednym z wybuchów zginął jego brat, Emil, wraz z kilkorgiem innych osób. Władze szwedzkie zakazały więc prób z wykorzystaniem nitrogliceryny w obrębie miasta. Alfred przeniósł się więc na barkę zakotwiczona na jeziorze Melar, gdzie dalej prowadził próby. Udało się mu i w 1864, kiedy rozpoczął masową produkcję nitrogliceryny.

Przełom

Nobel doszedł do wniosku, że najlepszym sposobem na uzyskanie „bezpiecznego” materiału wybuchowego będzie nasączenie ziemi okrzemkowej nitrogliceryną, z której powstała pasta dająca się formować w tzw. laski (dynamitu). W 1867 roku opatentował swój wynalazek i nadał mu nazwę „dynamitu”. Laski dynamitu idealnie pasowały do rur wiertniczych, dlatego były wykorzystywane początkowo przede wszystkim w budownictwie i wydobyciu. Aby detonacja stała się realna, Nobel wynalazł także detonator (urządzenie zapalające materiał wybuchowy). Dynamit był wykorzystywany w budowie kopalni, tunelów czy kolei. Nobel zbudował filie swojej firmy w 20 krajach i był nazywany „najbogatszym wagabundą Europy”. Dzięki swojemu wynalazkowi zarobił gigantyczne pieniądze, których nie miał komu zostawić w spadku, ponieważ był kawalerem. W czasie swojej pracy zarejestrował aż 355 nowych patentów.

Wynalazki Nobla

1. 1.      dynamit
2. 2.      zapalnik
3. 3.      udoskonalenie min morskich
4. 4.      budowa torped
5. 5.      sztuczny jedwab
6. 6.      sztuczna skórę
7. 7.      kauczuk syntetyczny
8. 8.      balistyt (proch bezdymowy)

Nagroda Nobla

Nobel wynalazł dynamit dla ludzkości. Wierzył gorąco, że w ten sposób przysłuży się człowiekowi. Szybko się jednak okazało, że jest to śmiercionośna broń wykorzystywana często do zabijania ludzi. Czuł tak wielkie wyrzuty sumienia, że cały swój majątek, który przed śmiercią wynosił około 10 mln dolarów, przeznaczył na fundację nagrody swojego imienia. Nagroda miała być przyznawana corocznie ludziom, który przysłużyli się ludzkości – fizykom, chemikom, medykom, pisarzom i krzewiącym pokój na świecie. W ten oto sposób Nobel chciał uhonorować tych, którzy działają na rzecz dobra całego świata, ale też zachęcić twórców i wynalazców do pracy dla ludzkości. Pierwsze nagrody Nobla przyznano w 1901 roku i od tego momentu są przyznawane co rok w rocznicę śmierci fundatora – 10 grudnia.  

Laureatami Nagrody Nobla w 2026 roku zostali:

Czytaj również dział – Magazyn biografie …

Czytaj również dział – Rozrywka …

Czytaj również dział – Magazyn Natura …

Czytaj również dział – Magazyn Człowiek …

Czytaj również dział – Poznaj Świat …

Czytaj również dział – Magazyn Nauka …

GRUPA MEDIA INFORMACYJNE