Czytaj również dział – Rozrywka …
Czytaj również dział – Magazyn Natura …
Czytaj również dział – Magazyn Człowiek …
Czytaj również dział – Poznaj Świat …
Czytaj również dział – Magazyn Nauka …
Błyskawice to zjawisko przyrodnicze niebezpieczne z jednej strony a z drugiej niezwykle fascynujące. Pojawiają się nagle w towarzystwie rozbłysków i grzmotów. Niosą ze sobą ogromne ilości energii, która potrafi wyrządzić poważne szkody.
- Jeden punkt może być wielokrotnie trafiany przez błyskawice. Wieżowiec Empire State Building w Nowym Jorku przyciąga je nawet 25 razy w ciągu roku.
- Choć błyskawica trwa zaledwie ułamek sekundy, jej światło widać z odległości kilkudziesięciu kilometrów. Grzmot pojawia się z opóźnieniem, ponieważ dźwięk porusza się wolniej niż światło. Na podstawie różnicy w czasie można obliczyć odległość wyładowania od obserwatora.
- Błyskawica powstaje w wyniku wyładowania elektrostatycznego między chmurami lub między chmurą a powierzchnią ziemi. Temperatura wokół kanału wyładowania może dochodzić do 30 000 stopni Celsjusza. To pięć razy więcej niż temperatura na powierzchni Słońca.
- Wyładowania atmosferyczne wybierają najkrótszą drogę do ziemi, dlatego często trafiają w wysokie obiekty jak drzewa, maszty czy budynki. Przebywanie pod samotnym drzewem lub na otwartej przestrzeni w czasie burzy jest bardzo niebezpieczne. Metalowe przedmioty również mogą przyciągać błyskawice.
- Osoby trafione przez błyskawicę mogą doznać poparzeń, uszkodzenia układu nerwowego lub czasowej utraty pamięci. Mimo to aż 90 procent ofiar takich incydentów przeżywa. Na ich skórze mogą się pojawić specyficzne wzory przypominające gałęzie.
- Przeciętna długość błyskawicy wynosi od 5 do 10 kilometrów, natomiast jej średnica to zaledwie kilka centymetrów. Zdarzają się jednak gigantyczne błyskawice o długości kilkuset kilometrów. W 2022 roku zanotowano rekordową błyskawicę o długości aż 768 kilometrów.
- Istnieją różne rodzaje błyskawic, w tym liniowe, rozgałęzione, kuliste oraz wysokoatmosferyczne. Błyskawica kulista to jedno z najbardziej tajemniczych zjawisk – potrafi pojawić się w pomieszczeniach i przemieszczać się w sposób trudny do przewidzenia. Naukowcy wciąż nie mają jednoznacznego wyjaśnienia tego fenomenu.
- Najczęstsze wyładowania atmosferyczne obserwuje się w okolicach jeziora Maracaibo w Wenezueli. Występują tam nawet przez 300 nocy w roku, dając niezwykłe widowisko świetlne. Zjawisko to znane jest jako Błyskawice Katatumbo.
- W różnych kulturach błyskawice uważane są za boskie znaki lub narzędzia kary. W mitologii greckiej Zeus posługiwał się nimi jako bronią. W mitach nordyckich błyskawice towarzyszyły bogu Thorowi, który uderzał swoim młotem.
- Błyskawice występują nie tylko na Ziemi, ale również na innych planetach Układu Słonecznego. Zarejestrowano je między innymi w atmosferze Jowisza, Saturna oraz Wenus. Świadczy to o uniwersalnym charakterze praw fizyki we Wszechświecie.
- W czasie burzy błyskawica może dostać się do wnętrza budynku przez instalację elektryczną lub przewody telefoniczne. Zaleca się odłączenie sprzętów elektronicznych oraz unikanie kontaktu z wodą i metalowymi powierzchniami. Niebezpieczne jest również przebywanie przy oknach lub pod prysznicem.
- Błyskawice mogą wywoływać pożary lasów, uszkodzenia infrastruktury oraz przerwy w dostawie prądu. Właśnie dlatego budynki wyposażane są w piorunochrony, które kierują ładunek elektryczny bezpiecznie do ziemi. Tego typu zabezpieczenia stosuje się także w elektrowniach i wieżach komunikacyjnych.
- Choć błyskawice zawierają ogromne ilości energii, dotychczas nie opracowano skutecznego sposobu jej pozyskiwania. Problemem jest nieprzewidywalność zjawiska oraz trudności z przechwyceniem i przechowywaniem energii. Mimo to badania nad tym tematem trwają.
- Do wykrywania i badania błyskawic stosuje się specjalistyczne urządzenia, takie jak detektory wyładowań czy kamery wysokiej częstotliwości. Umożliwiają one naukowcom lepsze prognozowanie burz i analizowanie ich struktury. Satelity meteorologiczne również rejestrują aktywność elektryczną w atmosferze.
- Jednym na najbezpieczniejszych miejsc w czasie burzy jest wnętrze samochodu. W razie trafienia piorunem karoseria działa jak klatka Faradaya odprowadzając ładunek ku ziemi i chroniąc ludzi wewnątrz.
- Średnio na całym świecie trwa około 1800 burz, a w każdej sekundzie uderza około 100 piorunów.
- Jeśli tylko słyszysz grzmot możesz zostać trafiony piorunem. Bardzo wiele porażeń zdarza się w promieniu ok. 15 km od centrum burzy. Dopóki grzmi – lepiej uważaj.
- Mężczyźni zostają trafieni piorunem ok. 4 razy częściej niż kobiety. Jednak wyładowania nie zważają na płeć. Panowie są bardziej skłonni ryzykować, a ich aktywności częściej narażają ich na takie wypadki. Jedna z nich to wędkowanie.
- Wyładowanie porusza się z prędkością około 22 000 km/h i podgrzewa powietrze do 30 000 stopni Celsjusza. Grzmot to fala uderzeniowa powstająca podczas rozprężania się powietrza.
- Brak dowodów na to, że rozmowa przez telefon komórkowy zwiększa szanse trafienia przez piorun.
- Dlaczego piorun nie poraża ryb, gdy uderzy w jezioro? Ponieważ woda jest dobrym przewodnikiem, a dobre przewodniki sprawiają, że ładunek pozostaje raczej na ich powierzchni. Masz więc spore szanse, że zostaniesz porażony, gdy pływasz w czasie burzy, ale ryby mogą czuć się bezpieczne.
- Temperatura piorunów czasami przekracza temperaturę powierzchni Słońca o kilka razy.
- Prędkość wyładowania atmosferycznego wynosi do 60 tysięcy kilometrów na godzinę.
- Średnie wyładowanie piorunowe trwa od jednej do dwóch dziesiątych sekundy.
- Każda błyskawica emituje silne promieniowanie rentgenowskie — około dwa razy silniejsze niż aparat rentgenowski w szpitalu.
- Co sekundę na naszej planecie szaleje około dwóch tysięcy burz z piorunami, a około 50 piorun uderza w powierzchnię.
- W przeciwieństwie do popularnego powiedzenia, piorun może z łatwością uderzyć w to samo miejsce kilka razy z rzędu.
- W Argentynie najwięcej piorunów na świecie.
- Błyskawica występują nie tylko na Ziemi, ale także na innych planetach — na przykład na Jowiszu lub Wenus.
- Długość wyładowań atmosferycznych może sięgać dwudziestu kilometrów, ale zwykle nie przekracza dwóch lub trzech kilometrów.
- Trzy czwarte wszystkich wyładowań atmosferycznych między chmurami, a tylko jedna czwarta dociera do powierzchni.
- W mieście Tororo w Ugandzie, średnio 250 dni w roku, można zobaczyć co najmniej jedną błyskawicę.
- Wojsko amerykański, major Summerford, trzykrotnie był poddawany uderzeniom pioruna, ostatni z których podważyło jego zdrowie i faktycznie doprowadziło go do grobu. Co ciekawe, po pogrzebie piorun uderzył go po raz czwarty, niszcząc nagrobek.
- W drzewach piorun uderza najczęściej w dąb, a najrzadziej — w buk. Być może ma to coś wspólnego z obecnością lub brakiem niektórych olejów w drewnie.
- Amerykanin Roy Sullivan jest wymieniony w Księdze Rekordów Guinnessa — piorun uderzył go siedem razy, ale nie mógł zabić ani okaleczyć.
- Co roku piorun powoduje ponad dziesięć tysięcy pożarów lasów.
- Dzięki obserwacjom satelitarnym odkryto, że każdego roku około 1,4 miliarda uderzeń piorunów w atmosferę Ziemi.
- Pod wpływem uderzenia piorun tworzy falę uderzeniową, która może zabić człowieka, nawet jeśli sama błyskawica go nie dotyka.
- Według statystyk około 75% ludzi przeżywa po uderzeniu pioruna.
- Specjalne elektrownie są w stanie łapać pioruny i gromadzić ich energię, a następnie wykorzystywać to w celach pokojowych.
- Powietrze obok wyładowania atmosferycznego nagrzewa się do półtora tysiąca stopni. Jest to porównywalne z temperaturą przepływów piroklastycznych wypływających z wulkanu podczas erupcji.
- Błyskawica jest najrzadziej obserwowana w Egipcie — mniej więcej raz na dwieście lat.
Te niezwykłe fakty o błyskawicach pokazują, jak złożone i imponujące jest to zjawisko. Chociaż budzi ono respekt, stanowi również źródło fascynacji dla naukowców i pasjonatów przyrody. Zrozumienie mechanizmów powstawania błyskawic może przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa ludzi i infrastruktury. Natura skrywa jeszcze wiele tajemnic, a błyskawice z pewnością należą do najbardziej efektownych z nich.
Czytaj również dział – Rozrywka …
Czytaj również dział – Magazyn Natura …
Czytaj również dział – Magazyn Człowiek …
Czytaj również dział – Poznaj Świat …
Czytaj również dział – Magazyn Nauka …
GRUPA MEDIA INFORMACYJNE