Czytaj również dział – Sport …
Czytaj również dział – Sport GMI …
Czytaj również dział – Biografie sportowców …
Wayne Gretzky to jeden z najwybitniejszych hokeistów na świecie. Grając w NHL stał się symbolem niebotycznych rekordów, absolutnej dominacji i wyrafinowanego stylu gry.
Wayne Douglas Gretzky urodził się 26 stycznia 1961 roku w Brantford w kanadyjskiej prowincji Ontario jako syn Phyllis i Waltera. Jego babcia pochodziła z Podhajec (dzisiejsza Ukraina), a dziadek z Grodna (dzisiejsza Białoruś).
Już jako trzylatek jeździł na łyżwach. Ojciec szybko zauważył talent chłopca. Dla niego i jego braci urządził prowizoryczne lodowisko, zwane „Wally Coliseum”. On i jego rodzeństwo mogli ćwiczyć do woli.
Gretzky wyróżniał się wśród rówieśników. W lokalnej lidze jako 10-latek potrafił strzelić niemal 400 goli w sezonie. Dla wielu jego „przeciwników” było to coś nie do pomyślenia. Wygwizdywali go na meczach, wypowiadali się niepochlebnie. Aby zmniejszyć presję i dać chłopcu szansę na spokojniejszy rozwój, rodzice zorganizowali Wayne’owi przeprowadzkę do Toronto, gdy chłopak miał 14 lat. W juniorskiej lidze już w pierwszym sezonie był jednym z najlepszych graczy.
W 1977 roku trafił do klubu Sault Ste. Marie Greyhounds w Ontario Major Junior Hockey League. Dla uczczenia swojego idola, Gordiego Howe’a, chciał grać z numerem „9”, jednak był on zajęty przez innego zawodnika. Trener zaproponował mu więc „99”, by niejako zdublować uwielbianą przez chłopaka cyfrę. I w ten sposób Wayne został z tym numerem już na zawsze.
Edmonton Oilers
Już w 1978 roku 17-letni Gretzky podpisał siedmioletni tzw. kontrakt osobisty z Nelsonem Skalbanią – właścicielem klubu Indianapolis Racers. Jednak pobyt chłopaka w Indianie trwał krótko – zespół miał kłopoty finansowe i Skalbania zdecydował się odsprzedać chłopaka Peterowi Pocklingtonowi – właścicielowi Edmonton Oilers. Wkrótce cała WHA się rozpadła, a Nafciarze w 1979 roku zostali przyłączeni do NHL, zabierając ze sobą największą perełkę.
W rozgrywkach 1979/1980, swoich pierwszych w NHL, „The Great One” udowodnił, że nadaje się do rywalizacji z najlepszymi. Uzbierał tyle samo punktów, co zwycięzca klasyfikacji kanadyjskiej Marcel Dionne, zdobywając przy okazji Trofeum Harta dla najbardziej wartościowego zawodnika sezonu zasadniczego. Niesamowity wyczyn jak na 18-latka, który dopiero co wkroczył do najlepszej ligi świata. Potem szło mu jeszcze lepiej, a w zmaganiach 1981/1982 ustanowił niewiarygodny rekord: 92 gole i 120 asyst, co dało łącznie aż 212 punktów. Zawdzięczał to nie tylko genialnej technice, ale i fenomenalnej zdolności czytania gry. Nikt tak jak on nie potrafił przewidzieć, gdzie za chwilę znajdzie się krążek.
Przez kolejne sezony Wayne Gretzky bił kolejne rekordy indywidualne. W klubie grało wielu przyszłych członków Galerii Sław Hokeja: Mark Messier, Jari Kurri, Glenn Anderson, Paul Coffey czy Grant Fuhr. Cały zespół prezentował ofensywny styl, który w latach 1984-1988 zapewnił cztery Puchary Stanleya. W kampanii 1985/1986 „The Great One” uzbierał 215 punktów w klasyfikacji kanadyjskiej, bijąc swój niebotyczny rekord z rozgrywek 1981/1982.
Transfer, który wstrząsnął Kanadą
Wydawało się, że „The Great One” już zawsze będzie liderem Edmonton Oilers. Jednak 9 sierpnia 1988 roku stało się coś, co wprawiło Kanadyjczyków w osłupienie. Właściciel Nafciarzy, Peter Pocklington, w obliczu problemów finansowych zdecydował się wytransferować swojego największego zawodnika do Los Angeles Kings. W ramach jednej z najsłynniejszych transakcji w historii sportu Wayne Gretzky, Marty McSorley i Mike Krushelnyski przeszli do Kalifornii w zamian za Jimmy’ego Carsona, Martina Gélinasa, kilka wyborów w drafcie i 15 milionów dolarów w gotówce.
Przy okazji swojego pierwszego meczu w Edmonton po transferze napastnik rodem z Brantford otrzymał od miejscowych fanów ogłuszające, czterominutowe owacje na stojąco. W Los Angeles szybko stał się celebrytą. Kalifornia, dotąd nieuważana za mekkę hokeja, przeżyła boom na tę dyscyplinę sportu. Kings zaczęli przyciągać rzesze kibiców, a cały region zyskał później kolejne kluby, takie jak San Jose Sharks i Anaheim Ducks. W 1993 roku Gretzky doprowadził Królów do pierwszego w ich historii finału Pucharu Stanleya.
St. Louis Blues i New York Rangers
Mimo sukcesu marketingowego i sportowego, Kings w połowie lat dziewięćdziesiątych zaczęli popadać w problemy finansowe i kadrowe. Wayne Gretzky nie widział tam dla siebie przyszłości, więc w 1996 roku przeniósł się do St. Louis Blues. Mo nadzieję, że stworzy wielki duet z Brettem Hullem, lecz ich współpraca nie układała się. Padto trener Mike Keenan lubił krytykować graczy, co nie podobało się Gretzkiemu, który wolał spokojną atmosferę w zespole. Po zaledwie kilku miesiącach „The Great One” trafił więc do New York Rangers.
Ostatnim przystankiem jego kariery został Nowy Jork. Grał w nim do 1999 roku, a w sezonie 1996/1997 jeszcze raz zachwycił, prowadząc drużynę do finałów konferencji, zakończonych porażką z Philadelphia Flyers. Swój ostatni mecz w NHL rozegrał 18 kwietnia 1999 roku i było to jedno z najsłynniejszych pożegnań w historii hokeja. W Madison Square Garden zagrano hymny USA i Kanady ze specjalnie zmienionymi słowami, by uhonorować legendę. Zakończył występ asystą przy golu Briana Leetcha. Choć Rangers przegrali po dogrywce, kibice długimi brawami żegnali swojego ukochanego „The Great One” i jego 61 rekordów NHL, które w tamtej chwili posiadał.
Reprezentacja Kanady
Wayne Gretzky nigdy nie zapomniał o swojej ojczyźnie. Już jako 16-latek grał dla Kanady na mistrzostwach świata juniorów. Później wielokrotnie reprezentował barwy Kanady w turniejach seniorów. W prestiżowym Canada Cup sięgał po triumfy w 1984, 1987 i 1991 roku. W zmaganiach A.D. 1987 grał w jednej linii z Mario Lemieux, a ich akcje przeciwko Związkowi Radzieckiemu przeszły do historii.
W 1998 roku hokeiści NHL po raz pierwszy mogli wziąć udział w igrzyskach olimpijskich. Kanada z „The Great One” w składzie pojechała do Nagano. Drużyna przegrała jednak w półfinale po dramatycznych rzutach karnych z Czechami z legendarnym Dominikiem Haškiem w bramce.
Koniec kariery i działalność poza lodowiskiem
Wayne Gretzky trafił do Galerii Sław Hokeja. Ominął zwyczajowy, trzyletni okres oczekiwania, a liga chcąc docenić jego niepowtarzalne osiągnięcia, zdecydowała się zastrzec numer „99” we wszystkich klubach, aby nikt nie mógł już go nosić.
Wayne Gretzky nie zniknął ze sceny sportowej i zaangażował się w pracę menedżerską oraz trenerską. W 2000 roku zainwestował w Phoenix Coyotes i został współwłaścicielem klubu, a w 2005 roku objął także funkcję głównego trenera. Choć w kolejnym sezonie Kojoty poprawiły swoje wyniki, to przez kilka lat pod wodzą Wayne’a nie awansowały do play-offów. W 2009 roku, w obliczu bankructwa klubu i przejęcia go przez NHL, Gretzky zrezygnował z roli coacha oraz udziałowca.
W 2002 roku w Salt Lake City pełnił funkcję dyrektora wykonawczego drużyny reprezentacji Kanady, która zdobyła upragnione złoto olimpijskie.
Wayne Gretzky prowadził liczne przedsięwzięcia biznesowe. Jeszcze w trakcie kariery zainwestował w różne kluby, m.in. Hull Olympiques (hokej) czy Toronto Argonauts (futbol kanadyjski). Działał też w branży gastronomicznej i prowadził restaurację w Toronto oraz bar w Edmonton. Ponadto sygnuje własne wina i whisky. Jego numer „99” stał się marką rozpoznawalną na całym świecie.
Do 2021 roku legendarny zawodnik był wiceprezesem i doradcą w Oilers Entertainment Group. Potem dołączył do Turner Sports jako jeden z ekspertów telewizyjnych, komentujących NHL. W opinii wielu pozostaje wielkim ambasadorem dyscypliny i wizytówką kanadyjskiego hokeja na lodzie.
Życie prywatne
W 1988 roku Wayne Gretzky poślubił aktorkę Janet Jones. Para doczekała się piątki dzieci: Pauliny, Ty’a, Trevora, Tristana i Emmy. Paulina jest rozpoznawalną modelką i celebrytką, a jej mężem został słynny golfista Dustin Johnson. Ty próbował swoich sił w hokeju, z kolei Trevor grał zawodowo w baseball.
The Great One
Wayne Gretzky zasłynął m.in. z miejsca za bramką rywali, gdzie ustawiał się z krążkiem i rozprowadzał akcje precyzyjnie. W sezonach zasadniczych NHL uzbierał 1963 asysty. Jego rekordy, takie jak choćby 92 gole i 163 asysty w jednych rozgrywkach, 50 goli w 39 meczach czy 2857 punktów w karierze wciąż pozostają nietknięte. „The Great One” dostał pięć Trofeów Lady Byng, zdobytych je za wzorową postawę. Ponadto miał piętnaście nominacji do Meczu Gwiazd, dziewięć Trofeów Harta dla MVP sezonu zasadniczego, dziesięć Trofeów Art Rossa za największą liczbę punktów, dwa Trofea Conna Smytha dla najbardziej wartościowego zawodnika play-offów i cztery Puchary Stanleya wywalczone z Edmonton Oilers.
Czytaj również dział – Sport …
Czytaj również dział – Sport GMI …
Czytaj również dział – Biografie sportowców …
GRUPA MEDIA INFORMACYJNE