 Manhattan
Manhattan to miejsce o niezwykłej lokacji dużej liczby wieżowców. Smukłe w kształcie prostokątów wyrastają niczym góry. Zacienione ulice pomiędzy budynkami są arteriami życia w w których toczy się życie w dzień i w nocy. Silny rozwój tego miejsca datuje się na koniec XIX wieku. To wtedy rozwój gospodarczy spowodował silny napływ mas ludności z całego świata. Działki stały się bardzo drogie, a zapotrzebowanie na miejsca biurowe znacząco wzrosło. Rozwiązaniem było budowanie wysokich budynków.
Manhattan – najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg (ang. borough) Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie. Ponadto hrabstwo (ang. county) w stanie Nowy Jork, w którego skład poza samą wyspą Manhattan wchodzi kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randalls Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill, jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie.
Znajdują się w niej zarówno liczne atrakcje turystyczne, jak i centrum finansowe (Wall Street). Manhattan jest najdroższą dzielnicą Nowego Jorku, w 2019 r. zamieszkiwało ją 1 628 706 osób. Są wśród nich zarówno bogaci biznesmeni, bankierzy, maklerzy giełdowi (na Upper East Side), jak i część nowojorskiej bohemy artystycznej (SoHo, TriBeCa). W szczytowym okresie napływu imigrantów (1910) wyspę zamieszkiwało 2,8 mln osób. Manhattan sprawia wrażenie bardzo zatłoczonego, ze względu na codzienny napływ milionów ludzi dojeżdżających do pracy z innych dzielnic oraz z obszarów podmiejskich, a także kilkusettysięczną rzeszę turystów skupiającą się w newralgicznych punktach miasta. Manhattan jest uważany za jedno z najważniejszych centrów handlowych, finansowych i kulturalnych na świecie.
Manhattan umownie dzieli się na trzy części: Lower Manhattan (tzw. Dolny Manhattan), Midtown (Środkowy) i Upper (Górny) z Piątą Aleją stanowiącą granicę pomiędzy częścią wschodnią (East Side) a zachodnią (West Side). Upper (nazywany także „Uptown”) nie obejmuje sąsiadującego na północy Harlemu oraz jeszcze dalej usytuowanych Washington Heights.
W dniu 11 września 2001 roku Manhattan był miejscem ataku terrorystycznego na World Trade Center, dokonanego przez Al-Kaidę.
Manhattan jest wyspą o długości 21,6 km i szerokości (w najszerszym miejscu) 3,7 km. Jego powierzchnia wynosi ok. 58,8 km². Od zachodniej strony opływa go rzeka Hudson, od wschodniej cieśnina zwana East River. Na północy inna cieśnina zwana Harlem River dzieli częściowo Manhattan od dzielnicy Bronx (jedynej dzielnicy Nowego Jorku całkowicie leżącej na kontynencie). Na południe od Manhattanu położona jest Zatoka Nowojorska (New York Bay). Drobna cząstka (0,3 km²) dzielnicy Manhattan o nazwie Marble Hill znajduje się po północnej stronie harlemskiej cieśniny, czyli poza wyspą i już na kontynencie. Jest to wynik przekopania żeglownego kanału (1895), który odciął przyczółek Marble Hill od właściwego Manhattanu i późniejszego zasypania części starego koryta cieśniny (1914), co spowodowało połączenie tego rejonu z kontynentem.
W skład dzielnicy wchodzi też kilka małych wysp, m.in.: Randall’s Island, Ward’s Island i Roosevelt Island na rzece East River oraz Governors Island i Liberty Island w zatoce.
Z graniczącym od zachodu stanem New Jersey łączą Manhattan tunele Holland Tunnel i Lincoln Tunnel oraz most George Washington Bridge. Z Bronksem zaś kilka mniejszych mostów oraz Robert F. Kennedy Bridge (znany również jako Triborough Bridge): składający się z trzech części most łączący Bronx, Manhattan i Queens. Z dzielnicami Queens i Brooklyn Manhattan łączą mosty: Queensboro, Williamsburg, Manhattan i Brooklyn Bridge oraz tunele Queens Midtown Tunnel i Brooklyn Battery Tunnel. Pod rzeką East River jest też kilka tuneli, którymi przebiegają linie metra. Z piątą dzielnicą Nowego Jorku, Staten Island, Manhattan łączy bezpłatna linia promowa Staten Island Ferry.
Neighborhoods
Manhattan składa się z szeregu etnicznych, społecznych, gospodarczych i kulturalnych sąsiedztw (neighborhood), których granice nieustannie się przesuwają i często na siebie zachodzą:
- Alphabet City
- Battery Park
- Battery Park City (South, North)
- Beekman Place
- Bowery
- Broadway
- Carnegie Hill
- Central Park
- Central Park Zoo
- Chelsea
- Chinatown
- Civic Center
- Clinton
- East Harlem (El Barrio)
- East Village
- Ellis Island
- Financial District
- Flatiron District
- Fort George
- Garment District
- Governors Island
- Gramercy
- Greenwich Village
- Hamilton Heights
- Harlem
- Hell’s Kitchen
- Inwood
- Kips Bay
- Lenox Hill
- Liberty Island
- Lincoln Center
- Little Italy (Nowy Jork)
- Lower East Side
- Marble Hill
- Meatpacking District
- Midtown East
- Midtown South
- Midtown West
- Morningside Heights
- Murray Hill
- Museum Mile
- NoHo
- NoLita
- Roosevelt Island
- SoHo
- Stuyvesant Town-Peter Cooper Village
- Sutton Place
- Theater District
- TriBeCa
- Tudor City
- Turtle Bay
- Union Square
- Upper East Side (UES)
- Upper West Side (UWS)
- Washington Heights
- Yorkville
- Wall Street
- West Village
Historia drapaczy chmur na Manhattanie rozpoczęła się w 1890 roku od wzniesienia World Building. Prawdziwy boom nastąpił w latach 20. i 30. XX wieku, kiedy powstały takie ikony jak Empire State Building, a następnie kompleksy World Trade Center. Dziś sylwetka miasta wciąż ewoluuje dzięki nowoczesnym drapaczom chmur.
Rozwój budownictwa wysokościowego na Manhattanie wynikał z ograniczonej powierzchni wyspy i dynamicznie rosnącego zapotrzebowania na powierzchnie biurowe. Przełomem było wynalezienie bezpiecznych wind oraz zastosowanie stalowych konstrukcji szkieletowych, które odciążyły tradycyjne, grube mury nośne.
Najważniejsze etapy i symbole architektoniczne obejmują:
- Pionierzy (koniec XIX - początek XX w.): World Building (1890) był pierwszym budynkiem, który przekroczył wysokość 87-metrowego kościoła Trinity Church.
- Era Art Déco (lata 20. i 30. XX w.): Rozkwit finansowy przyniósł m.in. ukończony w 1931 roku Empire State Building, który wzniesiono w zaledwie 58 tygodni Empire State Building. Przez ponad cztery dekady pozostawał on najwyższym budynkiem świata.
- Kompleks WTC (lata 70. XX w.): World Trade Center, ze swoimi słynnymi bliźniaczymi wieżami Twin Towers World Trade Center (1973–2001), powstał w latach 1966-1973, zmieniając panoramę Dolnego Manhattanu.
GRUPA MEDIA INFORMACYJNE |
GMI
