{"id":986,"date":"2025-03-18T14:27:33","date_gmt":"2025-03-18T13:27:33","guid":{"rendered":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/?p=986"},"modified":"2025-03-22T17:54:48","modified_gmt":"2025-03-22T16:54:48","slug":"wawel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/2025\/03\/18\/wawel\/","title":{"rendered":"Wawel"},"content":{"rendered":"\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Wawel …<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Wawel film …<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Kultura ….<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Kultura GMI …<\/a><\/p>\n\n\n\n

Zamek Wawel <\/strong>by\u0142 siedzib\u0105 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 i kr\u00f3lewsk\u0105 oraz centrum politycznym pa\u0144stwa polskiego od XI do XVI wieku. Wzniesiony zosta\u0142 na lewym brzegu Wis\u0142y na po\u0142udnie od lokowanego miasta. Wzg\u00f3rze wawelskie po\u0142o\u017cone w\u015br\u00f3d \u0142\u0105k zalewanych wodami Wis\u0142y i Rudawy znakomicie nadawa\u0142o si\u0119 na obronn\u0105 siedzib\u0119. Wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 wzg\u00f3rza nieco wy\u017csza zosta\u0142a zabudowana najwcze\u015bniej, ale drewniano-ziemne umocnieniami obj\u0119\u0142y ca\u0142e wzg\u00f3rze. Najstarsz\u0105 budowl\u0105 jest tu rotunda NMP, na po\u0142udniowy-zach\u00f3d od niej w 1968 roku odkryto relikty ko\u015bci\u00f3\u0142 mniej wi\u0119cej z tego samego co rotunda okresu. Pierwsza wawelska katedra powsta\u0142a w po\u0142owie XI wieku na p\u00f3\u0142noc od rotundy, nosi\u0142a wezwanie \u015bw. Gereona. Rotund\u0119 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na wystawie „Wawel zaginiony”, mury znajduj\u0105ce si\u0119 w podziemiach obecnych budynk\u00f3w sprawiaj\u0105 niesamowite wra\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

W tym okresie znajdowa\u0142 si\u0119 te\u017c na wzg\u00f3rzu kwadratowy budynek, obecnie miejsce to znajduje si\u0119 w p\u00f3\u0142nocno-zachodnim rogu wewn\u0119trznego dziedzi\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

W 1087 roku rozpocz\u0119to w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wzg\u00f3rza wznosi\u0107 drug\u0105 katedr\u0119 zwan\u0105 Hermanowsk\u0105. Prawdopodobnie w tym okresie wzniesiono te\u017c sal\u0119 o 24 s\u0142upach. We wschodnim skraju wzg\u00f3rza znalaz\u0142 si\u0119 podobno r\u00f3wnie\u017c murowany gr\u00f3dek z wie\u017c\u0105. Na pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci wzg\u00f3rza znajdowa\u0142y si\u0119 lu\u017ane drewniane zabudowania osadnicze. Istnia\u0142 tam r\u00f3wnie\u017c drewniany gr\u00f3dek zniszczony przez Tatar\u00f3w w 1241 roku. Usytuowany by\u0142 w okolicy dzisiejszej wie\u017cy Z\u0142odziejskiej. Po naje\u017adzie Tatar\u00f3w Konrad Mazowiecki wzni\u00f3s\u0142 umocnienia \u0142\u0105cz\u0105ce katedr\u0119 z rotund\u0105 wydzielaj\u0105c z otwartego dotychczas obszernego dziedzi\u0144ca wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Na miejscu tych umocnie\u0144 w ko\u0144cu XIII wieku wzniesiono istniej\u0105cy we fragmentach do dzi\u015b mur obronny.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1250-1258 rozbudow\u0119 umocnie\u0144 rozpocz\u0119t\u0105 przez Konrada kontynuowa\u0142 Boles\u0142aw Wstydliwy. Wzni\u00f3s\u0142 murowane umocnienia w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci wzg\u00f3rza.<\/p>\n\n\n\n

W 1306 roku po\u017car strawi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 zabudowa\u0144, podczas odbudowy wzniesiono przy po\u0142udniowym murze kurtynowym jednotraktowy budynek, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 now\u0105 siedzib\u0105 w\u0142adcy. Przy dotychczasowej wie\u017cy obronnej w p\u00f3\u0142nocno-wschodnim obszarze wzg\u00f3rza stan\u0119\u0142a wie\u017ca mieszkalna zwana \u0141okietkow\u0105. W 1320 roku na murach roma\u0144skiej katedry W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek wzni\u00f3s\u0142 now\u0105 gotyck\u0105. Zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 wzg\u00f3rza ugruntowa\u0142a si\u0119 jako siedziba duchownych po wzniesieniu tu za Kazimierza Wielkiego dw\u00f3ch nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w – \u015aw. Jerzego w 1346 roku i \u015aw. Micha\u0142a w roku 1355 – oraz budynk\u00f3w mieszkalnych duchowie\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Dost\u0119p atakuj\u0105cych do mur\u00f3w by\u0142 znacznie utrudniony przez strome zbocza, bowiem tak d\u0142ugi obw\u00f3d wa\u0142\u00f3w zosta\u0142 wzmocniony zaledwie trzema wie\u017cami. Od strony Wis\u0142y – Z\u0142odziejska, na wschodzie – Du\u0144ska, a od p\u00f3\u0142nocy stan\u0119\u0142a wie\u017ca zwana potem Zygmuntowsk\u0105. Po przekazaniu kapitule zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do budynk\u00f3w katedry i przystosowana do pe\u0142nienia roli dzwonnicy.<\/p>\n\n\n\n

W 1394 roku W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o podwy\u017cszy\u0142 mury obwodowe. Jego r\u00f3wnie\u017c inicjatyw\u0105 jest wzniesienie Kurzej Nogi. Pierwotnie ganek ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 dalej a\u017c do wie\u017cy o funkcji prawdopodobnie latrynowej. Sama Kurza Noga pe\u0142ni\u0142a funkcje mieszkalne. W tym okresie umocniono wjazd od zamku wznosz\u0105c wie\u017ce i przedbramie.<\/p>\n\n\n\n

Dwie najwy\u017csze wie\u017ce Wawelu wzni\u00f3s\u0142 Kazimierz Jagiello\u0144czyk. Wie\u017ca Sandomierska stan\u0119\u0142a w 1462 roku w naro\u017cniku po\u0142udniowo-zachodnim wzg\u00f3rza, a wie\u017ca Senatorska na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od Sandomierskiej – we wschodniej cz\u0119\u015bci po\u0142udniowego muru obronnego. Obie maj\u0105 podobny kszta\u0142t. Wzniesione na kwadratowej podstawie wy\u017cej maj\u0105 zaokr\u0105glone rogi. Poniewa\u017c nie by\u0142y zbyt dobrze zaprojektowane pod wzgl\u0119dem obronnym na \u00f3wczesne czasy mur po\u0142udniowy wzmocniono dodatkowo baszta Szlacheck\u0105 oraz w XVI wieku dobudowano dwie kolejne baszty – Panie\u0144ska oraz T\u0119czy\u0144sk\u0105. Z baszt tych pozosta\u0142y jedynie relikty fundament\u00f3w wi\u0119c nie mo\u017cna wnioskowa\u0107 z tego ich wygl\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

Od 1502 roku za panowania Zygmunta Starego \u015bredniowieczn\u0105 rezydencj\u0119 pocz\u0119to przebudowywa\u0107 na now\u0105 renesansow\u0105. Z tego czasu pochodzi obecny wygl\u0105d zamku. Trzy skrzyd\u0142a mieszkalne otoczy\u0142y wewn\u0119trzny dziedziniec ozdobiony trzykondygnacjowymi kru\u017cgankami. Prowadzono r\u00f3wnie\u017c prace nad umocnieniem fortyfikacji. Znacznych zmian w fortyfikacjach zamek doczeka\u0142 si\u0119 jednak dopiero za W\u0142adys\u0142awa IV w 1644-1646 roku. Umocnienia ziemne powsta\u0142y od strony po\u0142udniowej, a przy bramie wjazdowej zbudowana zosta\u0142a wieloboczna basteja. Zamek w tym stanie zasta\u0142y wojska szwedzkie podczas obl\u0119\u017cenia Krakowa.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1790-1794 wprowadzono du\u017ce zmiany w systemie fortyfikacji wznosz\u0105c od strony Wis\u0142y murowane bastiony z nasypami ziemnymi poni\u017cej \u015bredniowiecznych mur\u00f3w zamkowych. Po utracie niepodleg\u0142o\u015bci Krak\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 w granicach austriackich. Rozbudowa umocnie\u0144 przez zaborc\u0119 niestety wi\u0105za\u0142a si\u0119 z wyburzeniem wielu dotychczasowych mur\u00f3w. Zmiana zamku na koszary prowadzi\u0142a do dalszej dewastacji. Zniszczono w\u00f3wczas wiele wn\u0119trz zamkowych.<\/p>\n\n\n\n

Odbudowa zosta\u0142a przeprowadzona w latach 1906-1939 pod kierownictwem Andrzeja Szyszko-Bohusza, podczas niej zdo\u0142ano znacznie pog\u0142\u0119bi\u0107 wiedz\u0119 o dawnych dziejach wzg\u00f3rza i zabudowa\u0144 podczas bada\u0144 archeologicznych. W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej zamek zn\u00f3w powa\u017cnie ucierpia\u0142. Do roku 1964 uda\u0142o si\u0119 go jednak odrestaurowa\u0107. W zamku umieszczono muzeum oraz siedzib\u0119 Pa\u0144stwowych Zbior\u00f3w Sztuki, opiekuj\u0105cych si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kilkoma innymi zabytkami i zamkami.<\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Wawel …<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Wawel film …<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Kultura ….<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Kultura GMI …<\/a><\/p>\n\n\n\n

GRUPA MEDIA INFORMACYJNE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Wawel … Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Wawel film … Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Kultura …. Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 – Kultura GMI … Zamek Wawel by\u0142 siedzib\u0105 ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 i kr\u00f3lewsk\u0105 oraz centrum politycznym pa\u0144stwa polskiego od XI do XVI wieku. Wzniesiony zosta\u0142 na lewym brzegu Wis\u0142y na po\u0142udnie od lokowanego miasta. Wzg\u00f3rze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":987,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,5,10],"tags":[],"class_list":["post-986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-foto","category-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=986"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1002,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/986\/revisions\/1002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media\/987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}