{"id":793,"date":"2025-03-04T13:46:12","date_gmt":"2025-03-04T12:46:12","guid":{"rendered":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/?p=793"},"modified":"2025-03-04T13:48:35","modified_gmt":"2025-03-04T12:48:35","slug":"historia-dolara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/2025\/03\/04\/historia-dolara\/","title":{"rendered":"Historia dolara"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Ekonomia\/Ekonomia.html\">Ekonomia \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"http:\/\/mediainformacyjne.com\/BiznesClubV\/\">Ekonomia GMI \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dolar ameryka\u0144ski<\/strong> jest jedn\u0105 z najpopularniejszych walut \u015bwiata. Wykorzystuje si\u0119 go w wielu transakcjach, kt\u00f3re przeprowadzane s\u0105 na rynkach \u015bwiatowych. Jaka jest historia tej popularnej waluty? Kiedy w\u0142a\u015bciwe si\u0119 narodzi\u0142a? Odpowied\u017a na powy\u017csze pytania znajdziemy w poni\u017cszym artykule.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwszych wzmianek o dolarze nale\u017cy szuka\u0107 u naszych s\u0105siad\u00f3w w czechach. W tym kraju w miejscowo\u015bci Joachimsthal (dzisiejszy Jachymov) w 1520 roku odkryto bogate z\u0142o\u017ca srebra. Jeden z w\u0142a\u015bcicieli kopalni, w kt\u00f3rych wydobywano srebro, czeski hrabia Jeron\u00fdm \u0160lik (b\u0105d\u017a Schlick), rozpocz\u0105\u0142 bicie monet o wadze oko\u0142o 1 uncji nazwanej od miejscowo\u015bci Joachimsthaler. W powszechnym u\u017cyciu nazwa monety <em>Joachimsthaler <\/em>zosta\u0142a skr\u00f3cona do taler. Nazwa przyj\u0119\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dla innych zagranicznych monet o podobnej wadze i wymiarach. W ten spos\u00f3b w r\u00f3\u017cnych krajach pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne nazwy j\u0119zykowe: tolar (czeski), daler (du\u0144ski, szwedzki i norweski), daalder (holenderski), tallero (w\u0142oski), daelder (flamandzki) i wreszcie dollar (angielski).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do upowszechnienia si\u0119 tej nazwy przyczynili si\u0119 g\u0142\u00f3wnie kupcy holenderscy, dystrybuuj\u0105c swoje daaldery zar\u00f3wno w Europie, jak i kilkunastu koloniach, mi\u0119dzy innymi w Holenderskich Indiach Wschodnich i w Nowej Holandii (dzisiejszy Nowy Jork). Warto zaznaczy\u0107, \u017ce nazwa odnosi\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do monet. Banknot\u00f3w jeszcze w tamtym czasie nie u\u017cywano.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daalder holenderski zosta\u0142 wkr\u00f3tce wyparty przez dolar hiszpa\u0144ski bardzo popularny w koloniach hiszpa\u0144skich w Nowym \u015awiecie i na Filipinach. Dolar hiszpa\u0144ski by\u0142 w\u00f3wczas srebrn\u0105 monet\u0105 o warto\u015bci r\u00f3wnej o\u015bmiu realom, dlatego te\u017c jej nazwa w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim brzmia\u0142a \u201ekawa\u0142ek z o\u015bmiu\u201d (<em>real de a ocho<\/em>). Sta\u0142 si\u0119 te\u017c nieformaln\u0105 walut\u0105 Ameryki, dok\u0105d przyw\u0119drowa\u0142 z pobliskich kolonii hiszpa\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1690 roku jedna z trzynastu ameryka\u0144skich kolonii wypu\u015bci\u0142a pierwsze papierowe dolary (continentale). Banknoty by\u0142y jednak \u0142atwe do podrobienia, bez pokrycia w metalach szlachetnych i szybko straci\u0142y na warto\u015bci. Papierowy pieni\u0105dz wypad\u0142 ca\u0142kiem z obiegu i powr\u00f3cono do monet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1781 roku Kongres mianowa\u0142 Bank of North America w Filadelfii pierwszym narodowym bankiem, aby wspiera\u0142 operacje finansowe nowego rz\u0105du. W 1785 roku (aby mocniej uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od korony brytyjskiej) przyj\u0105\u0142 dolar jako jednostk\u0119 monetarn\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1861 roku na potrzeby wojny secesyjnej wprowadzono po raz pierwszy do powszechnego obiegu papierowe ameryka\u0144skie dolary. Kongres zdecydowa\u0142 o wydrukowaniu banknot\u00f3w o nomina\u0142ach 5, 10 i 20 dolar\u00f3w \u2013 wszystkich w kolorze zielonym. Dolary szybko otrzyma\u0142y przydomek greenback. Z czasem dosz\u0142y kolejne nomina\u0142y 50 i 100 dolar\u00f3w. Poza powszechnym obiegiem wyemitowano banknoty o nominale 500, 1000, 5000 oraz 10000 i 100 000. Banknoty dolarowe przedstawiaj\u0105 wizerunki prezydent\u00f3w USA. Monety nosz\u0105 nomina\u0142y 1, 2, 5 oraz 25 i 50 cent\u00f3w. Wyemitowano r\u00f3wnie\u017c monet\u0119 1 dolara, jednak\u017ce jest bardzo rzadko spotykana. Powszechnie stosuje si\u0119 symbol $. Jeden dolar to 100 cent\u00f3w. Od tej pory zielone dolary sta\u0142y si\u0119 w pe\u0142ni obiegow\u0105 papierow\u0105 walut\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u015b dolar jest oficjaln\u0105 walut\u0105: Stan\u00f3w Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marian\u00f3w P\u00f3\u0142nocnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego, Zimbabwe (od 2009) oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius od 2011 roku. Jeden dolar ameryka\u0144ski dzieli si\u0119 na sto cent\u00f3w ameryka\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto\u015b\u0107 dolara oparta by\u0142a na parytecie z\u0142ota. Parytet przyj\u0119ty w 1900 roku wynosi\u0142 20,67 dolara, a przyj\u0119ty w 1934 roku \u2013 35 dolar\u00f3w za uncj\u0119. Od 1933 roku zniesiono wymienialno\u015b\u0107 dolara na z\u0142oto dla w\u0142asnych obywateli. W 1971 roku USA wycofa\u0142y si\u0119 z tego parytetu. W 1972 roku uncja z\u0142ota osi\u0105gn\u0119\u0142a cen\u0119 42 dolar\u00f3w. W 1973 roku USA ca\u0142kowicie odesz\u0142y od powi\u0105zania warto\u015bci dolara ze z\u0142otem \u2013 odt\u0105d dolar sta\u0142 si\u0119 walut\u0105 p\u0142ynn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plany zniesienia rezerwy z\u0142ota, og\u0142oszone przez prezydenta Richarda Nixona w 1971 roku, doprowadzi\u0142y do powstania Partii Libertaria\u0144skiej, kt\u00f3ra obok powsta\u0142ej p\u00f3\u017aniej Partii Konstytucyjnej jest jedn\u0105 z si\u0142 politycznych w USA, kt\u00f3re d\u0105\u017c\u0105 do przywr\u00f3cenia oparcia na kruszcach szlachetnych, uwa\u017caj\u0105c, i\u017c brak pokrycia w z\u0142ocie lub srebrze jest niezgodny z Artyku\u0142em I paragraf 10 Konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w ruchu Boston TEA Party r\u00f3wnie\u017c nawo\u0142uje do przywr\u00f3cenia parytetu z\u0142ota.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie banknoty i monety wydane od roku 1861 s\u0105 wa\u017cnym \u015brodkiem p\u0142atniczym i posiadaj\u0105 swoj\u0105 warto\u015b\u0107 nominaln\u0105 (oczywi\u015bcie najstarsze monety i banknoty posiadaj\u0105 o wiele wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 kolekcjonersk\u0105). Swoj\u0105 pozycj\u0119 silnej waluty zyska\u0142 dopiero po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy sta\u0142 si\u0119 walut\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wygl\u0105d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Papier, na kt\u00f3rym s\u0105 drukowane ameryka\u0144skie banknoty, sk\u0142ada si\u0119 z oko\u0142o 75% bawe\u0142ny, oko\u0142o 25% lnu oraz kilku \u015bci\u015ble tajnych sk\u0142adnik\u00f3w. Tajemnic\u0105 s\u0105 tak\u017ce proporcje. Aby by\u0142 jeszcze trudniejszy do podrobienia, w mieszank\u0119 papieru wtapia si\u0119 niebieskie i czerwone nitki. Pojedynczy banknot studolarowy od wyprodukowania do wycofania funkcjonuje przez ok. 9 lat. \u017bywotno\u015b\u0107 banknotu dwudziestodolarowego wynosi ok. 4 lat, jednodolarowy niszczy si\u0119 natomiast przed up\u0142ywem 2 lat. \u015arednio trzeba wymienia\u0107 banknoty co 5 lat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na rewersie banknotu jednodolarowego znajduj\u0105 si\u0119 symbole maso\u0144skie: piramida z wszechwidz\u0105cym okiem, sowa, piecz\u0119\u0107 kr\u00f3la Salomona, symbolika liczbowa zwi\u0105zana z liczb\u0105 13.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Emisja dolara<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Emisj\u0105 dolara zajmuje si\u0119 mennica United States Mint za\u015b piecze nad walut\u0105 sprawuje Federal Reserve System. O tym, ile got\u00f3wki ma w danym roku znajdowa\u0107 si\u0119 w obiegu decyduje Rada Federalna, w praktyce s\u0105 emitowane papiery d\u0142u\u017cne sprzedawane za got\u00f3wk\u0119, b\u0105d\u017a skupowane, przez co regulowana jest ilo\u015b\u0107 got\u00f3wki w obiegu. Codziennie dodrukowywanych jest 38 milion\u00f3w banknot\u00f3w o warto\u015bci nominalnej 541 mln dolar\u00f3w, kt\u00f3re w 95% s\u0105 przeznaczone do wymiany banknot\u00f3w b\u0119d\u0105cych w u\u017cyciu na nowe. 48% z dziennego nak\u0142adu druku to banknoty jednodolarowe, kt\u00f3re ulegaj\u0105 najszybszemu uszkodzeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednocze\u015bnie na \u015bwiecie w obrocie znajduje si\u0119 oko\u0142o 405 bilion\u00f3w dolar\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie w banknotach. Szacuje si\u0119, i\u017c w tej sumie znajduje si\u0119 oko\u0142o 32 bilion\u00f3w banknot\u00f3w fa\u0142szywych. Od kursu dolara zale\u017cy w wielu pa\u0144stwach poziom cen podstawowych produkt\u00f3w, znaczenie dolara jako waluty \u015bwiatowej spad\u0142o wraz z pojawieniem si\u0119 euro, mimo wszystko cena dolara wci\u0105\u017c utrzymuje wysok\u0105 pozycj\u0119 na rynkach walutowych. Dolar jest walut\u0105 wymienialn\u0105 walut\u0105 prawie na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dolar ameryka\u0144ski jest uznawany nieoficjalnie za walut\u0119 globaln\u0105. Wynika to z faktu, \u017ce jest powszechnie akceptowalny i rozpoznawalny. O jego sile \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce od lat jest walut\u0105, w kt\u00f3rej przechowywane s\u0105 najwi\u0119ksze ilo\u015bci rezerw bank\u00f3w centralnych z ca\u0142ego \u015bwiata. W zwi\u0105zku z tym operacje bank\u00f3w centralnych najcz\u0119\u015bciej dokonywane s\u0105 przy u\u017cyciu dolar\u00f3w. Dlaczego w\u0142a\u015bnie ameryka\u0144ska waluta zyska\u0142a takie uznanie? Sta\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c stoi za ni\u0105 si\u0142a ameryka\u0144skiej gospodarki oraz fakt, \u017ce Stany Zjednoczone s\u0105 militarn\u0105 pot\u0119g\u0105. Dzi\u0119ki temu dolar ameryka\u0144ski odgrywa wielk\u0105 rol\u0119 w systemach finansowych, a jego ewentualne os\u0142abienie ma po\u015bredni wp\u0142yw na nasze finanse osobiste, nawet gdy gromadzimy je w z\u0142ot\u00f3wkach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Ekonomia\/Ekonomia.html\">Ekonomia \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"http:\/\/mediainformacyjne.com\/BiznesClubV\/\">Ekonomia GMI \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GRUPA MEDIA INFORMACYJNE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia \u2026 Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia GMI \u2026 Dolar ameryka\u0144ski jest jedn\u0105 z najpopularniejszych walut \u015bwiata. Wykorzystuje si\u0119 go w wielu transakcjach, kt\u00f3re przeprowadzane s\u0105 na rynkach \u015bwiatowych. Jaka jest historia tej popularnej waluty? Kiedy w\u0142a\u015bciwe si\u0119 narodzi\u0142a? Odpowied\u017a na powy\u017csze pytania znajdziemy w poni\u017cszym artykule. Pierwszych wzmianek o dolarze [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":794,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,8],"tags":[],"class_list":["post-793","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-ekonomia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/793","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=793"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/793\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":796,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/793\/revisions\/796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media\/794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=793"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=793"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=793"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}