{"id":767,"date":"2025-03-02T13:10:33","date_gmt":"2025-03-02T12:10:33","guid":{"rendered":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/?p=767"},"modified":"2025-03-02T13:11:14","modified_gmt":"2025-03-02T12:11:14","slug":"metale-ziem-rzadkich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/2025\/03\/02\/metale-ziem-rzadkich\/","title":{"rendered":"Metale ziem rzadkich"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Ekologia\/000.html\">Ekologia \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Inne\/Inne.html\">Inne \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pierwiastki ziem rzadkich<\/strong> s\u0105 kluczowe w budowie nowoczesnych technologii, pocz\u0105wszy od samochod\u00f3w hybrydowych, po turbiny wiatrowe czy elektronik\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak cz\u0119sto z nich korzystamy i jak wygl\u0105da\u0142by bez nich nasz \u015bwiat. Rozw\u00f3j technologii z zastosowaniem pierwiastk\u00f3w ziem rzadkich, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od lat 60 XX wieku, przyczyni\u0142 si\u0119 do zwi\u0119kszenia efektywno\u015bci, oraz poprawy jako\u015bci naszego \u017cycia. Od tego czasu metale ziem rzadkich stanowi\u0105 motor w rozwoju spo\u0142ecze\u0144stw i gospodarek pa\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najwi\u0119kszym wydobywcom tych metali s\u0105 Chiny z 80 procentowym udzia\u0142em w globalnej rafinacji. Znacz\u0105cy wzrost mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zaobserwowa\u0107 w Australii i Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwiastki ziem rzadkich to rodzina 17 metali, w&nbsp;sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodz\u0105 dwa skandowce (skand i&nbsp;itr) oraz wszystkie lantanowce (lantan, cer, prazeodym, neodym, promet, samar, europ, gadolin, terb, dysproz, holm, erb, tul, iterb i&nbsp;lutet).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pierwiastki ziem rzadkich nie s\u0105 tak rzadkie jak wskazuje ich nazwa. Problem w&nbsp;tym, \u017ce z\u0142o\u017ca rzadko wyst\u0119puj\u0105 w&nbsp;wysokim st\u0119\u017ceniu. Ponadto proces ich wydobywania i&nbsp;przekszta\u0142cania w&nbsp;materia\u0142y u\u017cytkowe jest kosztowny i&nbsp;szkodliwy dla \u015brodowiska. Odpady generuj\u0105 bowiem radioaktywn\u0105 wod\u0119, toksyczny fluor i&nbsp;kwasy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015awiatowy wolumen handlu pierwiastkami ziem rzadkich jest stosunkowo niewielki lecz ca\u0142kowita warto\u015b\u0107 d\u00f3br wytwarzanych za ich po\u015brednictwem jest ogromny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zapotrzebowanie na metale ziem rzadkich dynamicznie ro\u015bnie: w&nbsp;1950 r. by\u0142o to mniej ni\u017c 100 ton rocznie, w&nbsp;1990 r. 40 tys. ton, w&nbsp;2000 r. 80 tys. ton, a&nbsp;obecnie ponad 200 tys. ton.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przyk\u0142ady zastosowa\u0144 metali ziem rzadkich:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Europ<\/strong> &#8211; w medycynie jako bardzo czu\u0142y znacznik, do produkcji energooszcz\u0119dnego o\u015bwietlenia LED, kolorowych lamp i monitor\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Neodym<\/strong> &#8211; do produkcji silnych magnes\u00f3w, laser\u00f3w, g\u0142o\u015bnik\u00f3w, szk\u0142a lamp przednich;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Itr<\/strong> &#8211; w technologiach mikrofalowych, w reaktorach j\u0105drowych;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Erb<\/strong> &#8211; w okularach przeciws\u0142onecznych do barwienia szk\u0142a na r\u00f3\u017cowo, w medycynie, w operacjach sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Holm<\/strong> &#8211; do wytwarzania silnych p\u00f3l magnetycznych;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Lutet<\/strong> &#8211; w medycynie nuklearnej, w tomografii komputerowej;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Prazeodym<\/strong> &#8211; w stopach do zmiany w\u0142a\u015bciwo\u015bci metali;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Lantan<\/strong> &#8211; w urz\u0105dzeniach medycznych i optycznych, akumulatorach;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Gadolin<\/strong> &#8211; w kuchenkach mikrofalowych, w technologiach radarowych;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dysproz<\/strong> &#8211; do produkcji laser\u00f3w, w magnesach sta\u0142ych, samochodach elektrycznych;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cer<\/strong> &#8211; w produkcji katalizator\u00f3w, w szybach przednich UV<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kto nimi dysponuje, oraz ma kontrol\u0119 nad wydobyciem metali ziem rzadkich, ma w\u0142adz\u0119 i dyktuje warunki. Mo\u017cna powiedzie\u0107 metale ziem rzadkich, s\u0105 cenniejsze ni\u017c z\u0142oto.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Ekologia\/000.html\">Ekologia \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Inne\/Inne.html\">Inne \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GRUPA MEDIA INFORMACYJNE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekologia \u2026 Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Inne \u2026 Pierwiastki ziem rzadkich s\u0105 kluczowe w budowie nowoczesnych technologii, pocz\u0105wszy od samochod\u00f3w hybrydowych, po turbiny wiatrowe czy elektronik\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak cz\u0119sto z nich korzystamy i jak wygl\u0105da\u0142by bez nich nasz \u015bwiat. Rozw\u00f3j technologii z zastosowaniem pierwiastk\u00f3w ziem rzadkich, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":768,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=767"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":771,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/767\/revisions\/771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media\/768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}