{"id":696,"date":"2025-02-25T13:33:25","date_gmt":"2025-02-25T12:33:25","guid":{"rendered":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/?p=696"},"modified":"2025-02-27T09:26:29","modified_gmt":"2025-02-27T08:26:29","slug":"polskie-rezerwy-zlota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/2025\/02\/25\/polskie-rezerwy-zlota\/","title":{"rendered":"Polskie rezerwy z\u0142ota"},"content":{"rendered":"\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia GMI \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n

Narodowy Bank Polski zgromadzi\u0142 blisko 450 ton z\u0142ota w swoich rezerwach. Prezes NBP Adam Glapi\u0144ski poinformowa\u0142, \u017ce celem banku centralnego jest osi\u0105gni\u0119cie ilo\u015bci z\u0142ota r\u00f3wnej 20 proc. polskich rezerw walutowych.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tka historia bankowo\u015bci centralnej w Polsce <\/strong><\/p>\n\n\n\n

W styczniu 1924 r. Sejm uchwali\u0142 s\u0142ynn\u0105 reform\u0119 walutow\u0105, kt\u00f3ra pozwoli\u0142a przezwyci\u0119\u017cy\u0107 katastrof\u0119 hiperinflacji i zwi\u0105zany z ni\u0105 chaos w gospodarce. W kwietniu 1924 r. w miejsce zniszczonej inflacj\u0105 marki polskiej wszed\u0142 do obiegu z\u0142oty, poprzednik naszej obecnej jednostki pieni\u0119\u017cnej. Zaj\u0105\u0142 si\u0119 tym utworzony w\u00f3wczas Bank Polski \u2013 poprzednik Narodowego Banku Polskiego. Te trzy jubileusze maj\u0105 swego wielkiego bohatera. Jest nim wybitny polityk, ekonomista, ojciec z\u0142otego i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Banku Polskiego SA \u2013 W\u0142adys\u0142aw Grabski. <\/p>\n\n\n\n

Wypada w kilku zdaniach przypomnie\u0107 genez\u0119 wspomnianych wydarze\u0144 z 1924 r. <\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwo polskie odrodzi\u0142o si\u0119 w ko\u0144cu 1918 r. Od niemieckich w\u0142adz okupacyjnych przej\u0119\u0142o instytucj\u0119 emisyjn\u0105 \u2013 Polsk\u0105 Krajow\u0105 Kas\u0119 Po\u017cyczkow\u0105. Emitowane przez ni\u0105 marki polskie sta\u0142y si\u0119 tymczasowym, obowi\u0105zuj\u0105cym \u015brodkiem p\u0142atniczym. <\/p>\n\n\n\n

Jednak ju\u017c w grudniu 1918 r. zapowiedziano, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci zostanie utworzony Bank Polski. Nowy bank emisyjny mia\u0142 nawi\u0105zywa\u0107 sw\u0105 nazw\u0105 do instytucji, kt\u00f3ra od 1828 r. zajmowa\u0142a si\u0119 sprawami monetarnymi i gospodarczymi w okresie kr\u00f3tkotrwa\u0142ej autonomii Kr\u00f3lestwa Polskiego. <\/p>\n\n\n\n

W lutym 1919 r. zapowiedziano wprowadzenie z\u0142otego w miejsce marki polskiej. Mia\u0142o to by\u0107 nawi\u0105zanie do d\u0142ugiej tradycji monetarnej. Z\u0142oty polski by\u0142 bowiem jednostk\u0105 pieni\u0119\u017cn\u0105 stosowan\u0105 w dawnej Polsce ju\u017c w ko\u0144cu XV wieku. Nawet w czasach porozbiorowych, gdy w obiegu by\u0142 obcy pieni\u0105dz, przywi\u0105zanie do z\u0142otego by\u0142o silne. Z\u0142oty polski by\u0142 np. odpowiednikiem 15 kopiejek w codziennych rachunkach. <\/p>\n\n\n\n

W odrodzonej w 1918 r. Polsce w obiegu by\u0142a marka polska. Walcz\u0105c o ustalenie swych granic i dysponuj\u0105c nik\u0142ymi dochodami skarbowymi, Polska ci\u0105gle powi\u0119ksza\u0142a swe zad\u0142u\u017cenie. D\u0142ug Skarbu finansowano drukiem pieni\u0105dza. Szybko r\u00f3s\u0142 jego obieg i podobnie szybko spada\u0142 kurs marki polskiej. W po\u0142owie 1923 r. inflacja osi\u0105gn\u0119\u0142a faz\u0119 hiperinflacji. Ceny ros\u0142y z miesi\u0105ca na miesi\u0105c w tempie 50 proc., a nawet wy\u017cszym. <\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie grudnia 1923 r. W\u0142adys\u0142aw Grabski zosta\u0142 premierem i jednocze\u015bnie zatrzyma\u0142 tek\u0119 ministra skarbu. Zamierza\u0142 zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 bud\u017cet i pozyska\u0107 dochody z podatku maj\u0105tkowego oraz unikn\u0105\u0107 po\u017cyczek zagranicznych. Na prze\u0142omie lat 1923-1924 katastrofa monetarna by\u0142a ju\u017c oczywista. Miesi\u0119czny wzrost cen przekracza\u0142 150 proc. <\/p>\n\n\n\n

Sejm w dniu 11 stycznia 1924 r. uchwali\u0142 ustaw\u0119 o naprawie Skarbu Pa\u0144stwa i reformie walutowej. <\/p>\n\n\n\n

20 stycznia ustanowiono statut Banku Polskiego i nadano mu wy\u0142\u0105czne prawo emisji banknot\u00f3w. Organizacj\u0105 Banku zaj\u0105\u0142 si\u0119 pi\u0119cioosobowy komitet, kt\u00f3remu przewodniczy\u0142 przysz\u0142y prezes Stanis\u0142aw Karpi\u0144ski. <\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z \u00f3wczesnymi wzorami, powsta\u0142 bank centralny w formie prywatnej sp\u00f3\u0142ki akcyjnej, co mia\u0142o zapewni\u0107 jego niezale\u017cno\u015b\u0107. Akcje Banku obj\u0119\u0142o 176 tys. akcjonariuszy. Skarb Pa\u0144stwa mia\u0142 tylko 1 proc. akcji. <\/p>\n\n\n\n

Bank rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 28 kwietnia 1924 r. Dokona\u0142 wymiany marek polskich w relacji 1 800 000 marek za 1 z\u0142otego. Z\u0142oty by\u0142 r\u00f3wny frankowi z\u0142otemu (czyli szwajcarskiemu). Pocz\u0105tkowo dobra sytuacja w bud\u017cecie i bilansie p\u0142atniczym oraz zgromadzone rezerwy z\u0142ota i dewiz dawa\u0142y poczucie stabilizacji i zapewnia\u0142y sukces reformy. <\/p>\n\n\n\n

Jednak sukces ten okaza\u0142 si\u0119 kr\u00f3tkotrwa\u0142y. W 1924 r. wielki nieurodzaj zb\u00f3\u017c i g\u0142\u0119boki kryzys w przemy\u015ble, a w 1925 r. za\u0142amanie w bilansie p\u0142atniczym radykalnie os\u0142abi\u0142y kurs z\u0142otego. Interwencje walutowe Banku Polskiego by\u0142y nieskuteczne. Boj\u0105c si\u0119 spadku skromnych rezerw z\u0142ota i dewiz, Bank wycofa\u0142 si\u0119 z obrony kursu z\u0142otego. Premier Grabski w listopadzie 1925 r. poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Pod wp\u0142ywem sytuacji gospodarczej zn\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 deficyt bud\u017cetu. Rz\u0105d finansowa\u0142 wydatki emisj\u0105 pa\u0144stwowych znak\u00f3w pieni\u0119\u017cnych, w tym bilonu. Wr\u00f3ci\u0142a inflacja, kt\u00f3r\u0105 nazwano inflacj\u0105 bilonow\u0105. Ceny ros\u0142y w tempie rocznym przekraczaj\u0105cym 15 proc. Dopiero polepszenie koniunktury poprawi\u0142o bud\u017cet i bilans p\u0142atniczy oraz zacz\u0119\u0142o stabilizowa\u0107 kurs z\u0142otego. <\/p>\n\n\n\n

Ustabilizowa\u0142 si\u0119 on ostatecznie w 1927 r. dzi\u0119ki po\u017cyczce mi\u0119dzynarodowej. Z\u0142oty pozosta\u0142 walut\u0105 stabiln\u0105 i siln\u0105 do ko\u0144ca okresu mi\u0119dzywojennego. Cho\u0107 nie brakowa\u0142o dyskusji o polityce pieni\u0119\u017cnej Banku Polskiego, to jednak \u2013 bez w\u0105tpienia \u2013 by\u0142 on bardzo wa\u017cn\u0105 instytucj\u0105 w II Rzeczypospolitej. <\/p>\n\n\n\n

W 1945 r. rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Narodowy Bank Polski. Zacz\u0105\u0142 funkcjonowa\u0107 jako bank pa\u0144stwowy pod nadzorem ministra skarbu. NBP szybko skupi\u0142 \u015bwietne kadry, w tym sztab pracownik\u00f3w Banku Polskiego. Ich fachowe umiej\u0119tno\u015bci i do\u015bwiadczenie by\u0142y wielk\u0105 si\u0142\u0105 NBP przez wiele lat. <\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo NBP przyj\u0105\u0142 zasady skopiowane ze statutu Banku Polskiego. Zak\u0142adano, \u017ce b\u0119dzie on bankiem emisyjnym, nieanga\u017cuj\u0105cym si\u0119 w bezpo\u015brednie finansowanie przedsi\u0119biorstw. Jednak szybko gospodarka nakazowo-rozdzielcza zasadniczo zmieni\u0142a rol\u0119 NBP i pieni\u0105dza. Ju\u017c na pocz\u0105tku 1946 r. powierzono NBP kontrol\u0119 finansow\u0105 i bezpo\u015brednie finansowanie g\u00f3rnictwa, hutnictwa i przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego. <\/p>\n\n\n\n

Narodowy Bank Polski stopniowo stawa\u0142 si\u0119 monobankiem \u2013 monopolist\u0105 w dziedzinie nie tylko emisji pieni\u0105dza, ale tak\u017ce udzielania kredytu i gromadzenia oszcz\u0119dno\u015bci. Innymi s\u0142owy, stawa\u0142 si\u0119 kolosem, ale zale\u017cnym od zewn\u0119trznych decyzji politycznych i administracyjnych. Z\u0142oty za\u015b sta\u0142 si\u0119 cieniem realizowanych plan\u00f3w, b\u0119d\u0105c wy\u0142\u0105cznie walut\u0105 wewn\u0119trzn\u0105, niewymienialn\u0105 na inne waluty. By\u0142 te\u017c z trudem wymienialny na towary, bo nieod\u0142\u0105czn\u0105 cech\u0105 gospodarki centralnie planowanej by\u0142y kolejki oraz braki na rynku. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce z\u0142otego wypiera\u0142y dolar i inne waluty obce. <\/p>\n\n\n\n

Jednak nawet w warunkach ustrojowych ograniczaj\u0105cych rol\u0119 banku centralnego, NBP wykonywa\u0142 prace, kt\u00f3re przyczynia\u0142y si\u0119 do racjonalizacji procesu gospodarowania. Wymieni\u0107 tu trzeba zw\u0142aszcza organizowanie rozlicze\u0144 bezgot\u00f3wkowych, obs\u0142ug\u0119 bud\u017cetu, gospodarowanie skromnymi rezerwami dewizowymi i opracowywanie bilansu p\u0142atniczego oraz innych syntetycznych bilans\u00f3w gospodarki narodowej. <\/p>\n\n\n\n

Dopiero koniec lat osiemdziesi\u0105tych zapocz\u0105tkowa\u0142 powr\u00f3t z\u0142otego do \u015bwiata prawdziwego pieni\u0105dza. Dzi\u0119ki reformom uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 z\u0142otemu zdolno\u015b\u0107 pe\u0142nienia funkcji narodowego pieni\u0105dza, a Narodowemu Bankowi Polskiemu nadano rol\u0119 banku centralnego, odpowiedzialnego za warto\u015b\u0107 polskiego pieni\u0105dza. <\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku 1990 r. problemem by\u0142 wysoki stopie\u0144 dolaryzacji gospodarki. Zasoby pieni\u0119\u017cne obejmowa\u0142y w 75 proc. waluty obce, a w 25 proc. z\u0142ote w got\u00f3wce i na rachunkach bankowych. W kr\u00f3tkim okresie uda\u0142o si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 te proporcje. Po wielu latach odg\u00f3rnego hamowania ruchu cen i zniekszta\u0142cania ich struktury oraz wskutek odziedziczonego ogromnego deficytu, w 1989 r. dosz\u0142o do wybuchu inflacji, kt\u00f3ra osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom czterocyfrowy, ale do\u015b\u0107 szybko zesz\u0142a do wymiaru dwucyfrowego. Wprowadzenie ograniczonej wymienialno\u015bci z\u0142otego zbli\u017cy\u0142o go do prawdziwego pieni\u0105dza. <\/p>\n\n\n\n

W 1995 r. przeprowadzono denominacj\u0119 z\u0142otego, kt\u00f3ra przesz\u0142a do historii jako \u201eskre\u015blenie czterech zer\u201d. Unormowanie sytuacji p\u0142atniczej pozwoli\u0142o w\u00f3wczas zapocz\u0105tkowa\u0107 kszta\u0142towanie kursu z\u0142otego na rynku walutowym oraz zapewni\u0107 z\u0142otemu status waluty wymienialnej wed\u0142ug standardu mi\u0119dzynarodowego. <\/p>\n\n\n\n

Do istotnych zmian dosz\u0142o po 1997 r. Nowa Konstytucja zapewni\u0142a mocn\u0105 pozycj\u0119 Narodowego Banku Polskiego w systemie instytucji publicznych i zwi\u0105za\u0142a polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 z nowym organem NBP \u2013 Rad\u0105 Polityki Pieni\u0119\u017cnej. Sprawowanie nadzoru nad bankami powierzono Komisji Nadzoru Bankowego, a jego realizacj\u0119 Generalnemu Inspektoratowi Nadzoru Bankowego, wydzielonemu w strukturze NBP. W ten spos\u00f3b dba\u0142o\u015b\u0107 o z\u0142otego oraz czuwanie nad stabilno\u015bci\u0105 systemu finansowego sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi celami dzia\u0142alno\u015bci polskiego banku centralnego. <\/p>\n\n\n\n

Po wielu latach Narodowy Bank Polski sta\u0142 si\u0119 bankiem centralnym opartym na najlepszych wzorach.<\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia GMI \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n

GRUPA MEDIA INFORMACYJNE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia \u2026 Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Ekonomia GMI \u2026 Narodowy Bank Polski zgromadzi\u0142 blisko 450 ton z\u0142ota w swoich rezerwach. Prezes NBP Adam Glapi\u0144ski poinformowa\u0142, \u017ce celem banku centralnego jest osi\u0105gni\u0119cie ilo\u015bci z\u0142ota r\u00f3wnej 20 proc. polskich rezerw walutowych. Kr\u00f3tka historia bankowo\u015bci centralnej w Polsce W styczniu 1924 r. Sejm uchwali\u0142 s\u0142ynn\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":697,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,8],"tags":[],"class_list":["post-696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","category-ekonomia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=696"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":732,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/696\/revisions\/732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media\/697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mediainformacyjne.com\/mobilenews\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}