Tropikalne lasy deszczowe to wieczniezielone lasy pe\u0142ne wysokich drzew, wyst\u0119puj\u0105ce w ciep\u0142ym klimacie na obszarach charakteryzuj\u0105cych si\u0119 du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 opad\u00f3w. W niekt\u00f3rych z tych las\u00f3w dzienna suma opad\u00f3w mo\u017ce wynie\u015b\u0107 kilka centymetr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe wyst\u0119puj\u0105 w Afryce, Azji, Australii oraz w Ameryce \u015arodkowej i Po\u0142udniowej. Najwi\u0119kszym z las\u00f3w deszczowych jest d\u017cungla amazo\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n
Gdzie wyst\u0119puj\u0105 lasy deszczowe?<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe wyst\u0119puj\u0105 w tropikach, pomi\u0119dzy Zwrotnikiem Raka a Zwrotnikiem Kozioro\u017cca. W tym obszarze promieniowanie s\u0142oneczne jest silne i o sta\u0142ym nat\u0119\u017ceniu przez ca\u0142y rok, co sprawia \u017ce klimat jest ciep\u0142y i stabilny.<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe wyst\u0119puj\u0105 w wielu krajach, ale najwi\u0119ksz\u0105 powierzchni\u0119 zajmuj\u0105 w nast\u0119puj\u0105cych pa\u0144stwach:<\/p>\n\n\n\n
– Brazylia<\/p>\n\n\n\n
– Kongo<\/p>\n\n\n\n
– Peru<\/p>\n\n\n\n
– Indonezja<\/p>\n\n\n\n
– Kolumbia<\/p>\n\n\n\n
– Papua Nowa Gwinea<\/p>\n\n\n\n
– Wenezuela<\/p>\n\n\n\n
– Boliwia<\/p>\n\n\n\n
– Meksyk<\/p>\n\n\n\n
– Surinam<\/p>\n\n\n\n
Co wyr\u00f3\u017cnia lasy deszczowe?<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy las deszczowy jest wyj\u0105tkowy, ale istniej\u0105 pewne cechy wsp\u00f3lne wszystkich tropikalnych las\u00f3w deszczowych:<\/p>\n\n\n\n
– Ka\u017cdy las deszczowy jest wyj\u0105tkowy, ale istniej\u0105 pewne cechy wsp\u00f3lne wszystkich tropikalnych las\u00f3w deszczowych:<\/p>\n\n\n\n
– Po\u0142o\u017cenie: lasy deszczowe le\u017c\u0105 w tzw. \u201etropikach\u201d, czyli w strefie pomi\u0119dzy Zwrotnikiem Raka i Zwrotnikiem Kozioro\u017cca<\/p>\n\n\n\n
– Opady: roczna suma opad\u00f3w wynosi co najmniej 2000 mm (w Polsce jest to ok. 700 mm)<\/p>\n\n\n\n
– Pi\u0119tro koron drzew: w lasach deszczowych wyst\u0119puje charakterystycznie wykszta\u0142cone pi\u0119tro koron drzew – zwarta warstwa ga\u0142\u0119zi i li\u015bci, utworzona przez rosn\u0105ce blisko siebie drzewa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ro\u015blin i zwierz\u0105t lasu deszczowego \u017cyje w\u0142a\u015bnie w pi\u0119trze koron, kt\u00f3re mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 ponad 30 metr\u00f3w nad ziemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
– Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107: lasy deszczowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysokim stopniem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, lub bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Termin \u201ebior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107\u201d dotyczy wszystkich \u017cywych stworze\u0144 \u2013 takich jak ro\u015bliny, zwierz\u0119ta i grzyby \u2013 spotykane w danym ekosystemie. Naukowcy uwa\u017caj\u0105, \u017ce mniej wi\u0119cej po\u0142owa z istniej\u0105cych na Ziemi gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t \u017cyje w\u0142a\u015bnie w lasach deszczowych.<\/p>\n\n\n\n
– Intensywne oddzia\u0142ywania symbiotyczne pomi\u0119dzy gatunkami: wiele z zamieszkuj\u0105cych lasy deszczowe gatunk\u00f3w wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z innymi organizmami. Oddzia\u0142ywanie symbiotyczne to uk\u0142ad, w kt\u00f3rym dwa r\u00f3\u017cne gatunki odnosz\u0105 korzy\u015bci z pomagania sobie nawzajem. Na przyk\u0142ad, niekt\u00f3re ro\u015bliny wytwarzaj\u0105 komory mieszkalne dla mr\u00f3wek oraz wydzielaj\u0105 dla nich s\u0142odki nektar. W zamian mr\u00f3wki broni\u0105 ro\u015bliny przed zwierz\u0119tami zjadaj\u0105cymi ich li\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0119tro koron drzew \u2013 co to jest?<\/p>\n\n\n\n
W lasach deszczowych du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 gatunk\u00f3w wyst\u0119puje nie w \u015bci\u00f3\u0142ce czy w runie le\u015bnym (jak w lasach umiarkowanych), ale w pi\u0119trze koron drzew, utworzonym z przeplataj\u0105cych si\u0119 ga\u0142\u0119zi, lian i li\u015bci, i po\u0142o\u017conym zwykle na wysoko\u015bci ponad 30 metr\u00f3w. Naukowcy oceniaj\u0105, \u017ce mo\u017ce tam wyst\u0119powa\u0107 70-90% wszystkich gatunk\u00f3w lasu deszczowego, co czyni\u0142oby to \u015brodowisko najbardziej r\u00f3\u017cnorodnym na \u015bwiecie. W koronach drzew wyst\u0119puje wiele dobrze znanych gatunk\u00f3w kr\u0119gowc\u00f3w, takich jak ma\u0142py, leniwce oraz niekt\u00f3re koty, r\u00f3\u017cnorodne ptaki, jaszczurki, w\u0119\u017ce, \u017caby i salamandry, a tak\u017ce niezliczone bezkr\u0119gowce.<\/p>\n\n\n\n
Warunki \u015brodowiskowe w warstwie koron bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 od warunk\u00f3w w \u015bci\u00f3\u0142ce czy w runie le\u015bnym. W ci\u0105gu dnia jest tam bardziej sucho i gor\u0105co ni\u017c w innych warstwach lasu, a zamieszkuj\u0105ce korony ro\u015bliny i zwierz\u0119ta s\u0105 specjalnie przystosowane do \u017cycia na drzewach. Na przyk\u0142ad wiele ptak\u00f3w i ssak\u00f3w polega na komunikacji g\u0142osowej \u2013 porozumiewa si\u0119 pomi\u0119dzy sob\u0105 wydaj\u0105c g\u0142o\u015bne okrzyki albo \u015bpiewaj\u0105c, poniewa\u017c gruba warstwa li\u015bci ogranicza widoczno\u015b\u0107. Przestrzenie pomi\u0119dzy ga\u0142\u0119ziami i drzewami sprawi\u0142y, \u017ce wiele gatunk\u00f3w zwierz\u0105t przystosowa\u0142o si\u0119 do ich pokonywania \u2013 lataj\u0105c, szybuj\u0105c lub skacz\u0105c z drzewa na drzewo.<\/p>\n\n\n\n
Naukowcy od dawna byli zainteresowani badaniem koron drzew, jednak utrudniony dost\u0119p do tego pi\u0119tra lasu d\u0142ugo ogranicza\u0142 mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia bada\u0144. Dzisiaj istnieje wiele specjalnych instalacji, z d\u017awigami, mostami linowymi, drabinami i wie\u017cami, umo\u017cliwiaj\u0105ca naukowcom studiowanie tajemnic koron drzew.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0119tro koron drzew jest tylko jedn\u0105 z kilku warstw lasu deszczowego. Na diagramie obok mo\u017cesz rozpozna\u0107 inne pi\u0119tra: pi\u0119tro pojedynczych drzew, pi\u0119tro po\u015brednie, pi\u0119tro zaro\u015bli, runo le\u015bne oraz dno lasu.<\/p>\n\n\n\n
Dno lasu deszczowego<\/p>\n\n\n\n
Niewiele \u015bwiat\u0142a dociera poprzez grub\u0105 warstw\u0119 li\u015bci do dna lasu, przez co najni\u017csze jego pi\u0119tro jest zazwyczaj ciemnym i wilgotnym miejscem. Jednak pomimo sta\u0142ego zacienienia, dno lasu jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ekosystemu le\u015bnego. Przede wszystkim, na dnie lasu trwa dekompozycja, czyli proces rozk\u0142adu martwej materii organicznej (drzew, ga\u0142\u0119zi, cia\u0142 du\u017cych zwierz\u0105t, zwierz\u0119cych odchod\u00f3w) przez drobne zwierz\u0119ta, grzyby i mikroorganizmy. W procesie tym z martwej tkanki uwalniane s\u0105 do \u015brodowiska zwi\u0105zki i minera\u0142y, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 ponownie pobrane przez ro\u015bliny.<\/p>\n\n\n\n
Wielu z najwi\u0119kszych mieszka\u0144c\u00f3w lasu deszczowego wyst\u0119puje na dnie lasu, w tym s\u0142onie, jaguary, goryle, tapiry<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego w lasach deszczowych wyst\u0119puje tyle gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t?<\/p>\n\n\n\n
Tropikalne lasy deszczowe odznaczaj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 na Ziemi r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 \u017cywych organizm\u00f3w. Chocia\u017c pokrywaj\u0105 mniej ni\u017c 2% powierzchni naszej planety, stanowi\u0105 dom dla ponad po\u0142owy zamieszkuj\u0105cych j\u0105 gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t. Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w bogactwa las\u00f3w deszczowych:<\/p>\n\n\n\n
– w lasach deszczowych wyst\u0119puje oko\u0142o 170000 spo\u015br\u00f3d znanych 250000 gatunk\u00f3w ro\u015blin<\/p>\n\n\n\n
– na obszarze Polski \u017cyje kilkana\u015bcie gatunk\u00f3w \u017cab, podczas gdy na dwukrotnie wi\u0119kszym Madagaskarze wyst\u0119puje dwudziestokrotnie wi\u0119cej gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
– W ca\u0142ej Europie wyst\u0119puje 321 gatunk\u00f3w motyli, podczas gdy w jednym tylko parku w lesie deszczowym w Peru (Park Narodowy Manu) \u017cyje oko\u0142o 1300 gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105 dwa g\u0142\u00f3wne powody, dla kt\u00f3rych w lasach deszczowych wyst\u0119puje tak wiele gatunk\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
– Klimat: poniewa\u017c lasy deszczowe znajduj\u0105 si\u0119 w strefie tropikalnej, dociera do nich du\u017ca ilo\u015b\u0107 promieniowania s\u0142onecznego. Promieniowanie s\u0142oneczne jest wykorzystywane przez ro\u015bliny do fotosyntezy \u2013 procesu wytwarzania z wody i dwutlenku w\u0119gla cukru, podstawowego no\u015bnika energii. Du\u017ce nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego oznacza du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 dost\u0119pnej energii, kt\u00f3ra jest magazynowana w tkankach ro\u015blin, zjadanych z kolei przez zwierz\u0119ta. Du\u017ca ilo\u015b\u0107 dost\u0119pnej energii umo\u017cliwia wsp\u00f3\u0142istnienie wielu gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t, na r\u00f3\u017cne sposoby wykorzystuj\u0105cych t\u0119 energi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
– Pi\u0119tro koron drzew: warstwowa struktura las\u00f3w oznacza, \u017ce jest wi\u0119cej miejsca dla wzrostu ro\u015blin oraz dla zwierz\u0105t. W koronach drzew dost\u0119pne s\u0105 liczne \u017ar\u00f3d\u0142a po\u017cywienia, wiele jest kryj\u00f3wek, co umo\u017cliwia wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie wielu gatunk\u00f3w. Na przyk\u0142ad bromelie, epifityczne (rosn\u0105ce na ga\u0142\u0119ziach drzew) ro\u015bliny spokrewnione z ananasem, gromadz\u0105 du\u017ce ilo\u015bci wody w li\u015bciach i przestrzeniach pomi\u0119dzy li\u015b\u0107mi. W tych ma\u0142ych zbiornikach \u017cyj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne bezkr\u0119gowce; r\u00f3wnie\u017c wiele gatunk\u00f3w \u017cabek drzewnych poluje tam i sk\u0142ada jaja.<\/p>\n\n\n\n
Ssaki las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Tropikalne lasy deszczowe s\u0105 domem dla wielu gatunk\u00f3w ssak\u00f3w. Kliknij na zdj\u0119ciu obok, aby odtworzy\u0107 pokaz slajd\u00f3w z niekt\u00f3rymi z nich.<\/p>\n\n\n\n
Ptaki las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Tropikalne lasy deszczowe s\u0105 domem dla wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. Kliknij na zdj\u0119ciu obok, aby odtworzy\u0107 pokaz slajd\u00f3w z niekt\u00f3rymi z nich.<\/p>\n\n\n\n
P\u0142azy i gady las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Tropikalne lasy deszczowe s\u0105 domem dla wielu gatunk\u00f3w p\u0142az\u00f3w i gad\u00f3w. Kliknij na zdj\u0119ciu obok, aby odtworzy\u0107 pokaz slajd\u00f3w z niekt\u00f3rymi z nich.<\/p>\n\n\n\n
Ryby las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Wody las\u00f3w deszczowych, w tym rzeki, strumienie, jeziora i bagna, stanowi\u0105 dom dla ponad 3000 opisanych i nazwanych przez naukowc\u00f3w gatunk\u00f3w ryb \u2013 i by\u0107 mo\u017ce jeszcze raz tylu gatunk\u00f3w nieznanych nauce.<\/p>\n\n\n\n
Wiele spo\u015br\u00f3d tropikalnych ryb hodowanych w s\u0142odkowodnych akwariach pochodzi z las\u00f3w deszczowych. Ryby takie jak skalary, neonki, tetry, dyskowce oraz glonojady pochodz\u0105 z tropikalnych las\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej, podczas gdy danio, gurami, bojowniki syjamskie oraz bocje naturalnie wyst\u0119puj\u0105 w Azji.<\/p>\n\n\n\n
Owady las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w zwierz\u0105t zamieszkuj\u0105cych lasy deszczowe to owady. Mniej wi\u0119cej jedn\u0105 czwart\u0105 wszystkich opisanych i nazwanych przez naukowc\u00f3w gatunk\u00f3w stanowi\u0105 chrz\u0105szcze; obecnie opisano niemal p\u00f3\u0142 miliona gatunk\u00f3w chrz\u0105szczy. Kliknij na zdj\u0119ciu obok, aby odtworzy\u0107 pokaz slajd\u00f3w z niekt\u00f3rymi z owad\u00f3w las\u00f3w tropikalnych.<\/p>\n\n\n\n
Ludzie las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Tropikalne lasy deszczowe by\u0142y pierwotnie zamieszkiwane przez wiele rdzennych grup ludno\u015bci. Dzisiaj bardzo niewiele z tych os\u00f3b \u017cyje w tradycyjny spos\u00f3b; wi\u0119kszo\u015b\u0107 rdzennych spo\u0142eczno\u015bci zosta\u0142a wyparta przez osadnik\u00f3w przyby\u0142ych z innych teren\u00f3w lub zmuszona przez w\u0142adze do zmiany stylu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119cej spo\u015br\u00f3d rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w las\u00f3w deszczowych zamieszkuje Amazoni\u0119; jednak ludzie ci tak\u017ce nie pozostali niezale\u017cni od cywilizacji. Chocia\u017c wci\u0105\u017c wykorzystuj\u0105 las do tradycyjnych polowa\u0144 i zbieractwa, wi\u0119kszo\u015b\u0107 amazo\u0144skich Indian uprawia warzywa i owoce (np. banany, maniok, ry\u017c), u\u017cywa zachodnich produkt\u00f3w (np. metalowych garnk\u00f3w i narz\u0119dzi) oraz regularnie podr\u00f3\u017cuje do miasteczek i miast, gdzie handluje jedzeniem i wyrabianymi w lesie produktami. Wci\u0105\u017c jednak rdzenni mieszka\u0144cy mog\u0105 nauczy\u0107 nas bardzo wiele o lasach deszczowych. Posiadaj\u0105 ogromn\u0105 wiedz\u0119 na temat ro\u015blin posiadaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze, znakomicie te\u017c rozumiej\u0105 ekologi\u0119 las\u00f3w deszczowych Amazonii.<\/p>\n\n\n\n
Rdzennymi mieszka\u0144cami niekt\u00f3rych las\u00f3w deszczowych Afryki s\u0105 Pigmeje, czyli Mbuti. Wzrost tych ludzi rzadko przekracza 150 cm. Ich ma\u0142e rozmiary umo\u017cliwiaj\u0105 im sprawniejsze poruszanie si\u0119 w g\u0119stym lesie.<\/p>\n\n\n\n
Wielkie cywilizacje w lasach deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Dzisiaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w lasu \u017cyje w ma\u0142ych osadach lub prowadzi w\u0119drowny tryb \u017cycia, utrzymuj\u0105c si\u0119 z my\u015blistwa i zbieractwa. Jednak w przesz\u0142o\u015bci lasy deszczowe i otaczaj\u0105ce je tereny by\u0142y domem dla wielkich cywilizacji, takich jak Majowie, Inkowie i Aztekowie, kt\u00f3re wykszta\u0142ci\u0142y z\u0142o\u017cone systemy spo\u0142eczne i wnios\u0142y ogromny wk\u0142ad do nauki.<\/p>\n\n\n\n
Te wielkie cywilizacje do\u015bwiadcza\u0142y niekt\u00f3rych takich samych problem\u00f3w \u015brodowiskowych (np. nadmierne wylesienie, erozja gleby, przeg\u0119szczenie populacji, niedostatek wody), z kt\u00f3rymi borykamy si\u0119 dzisiaj. By\u0107 mo\u017ce upadek cywilizacji Maj\u00f3w spowodowany by\u0142 w\u0142a\u015bnie przez zniszczenie \u015brodowiska naturalnego.<\/p>\n\n\n\n
Wiedza rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w las\u00f3w o ro\u015blinach leczniczych<\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z najbardziej ekscytuj\u0105cych dziedzin bada\u0144 w lasach tropikalnych jest etnobotanika, czyli nauka o tym, w jaki spos\u00f3b mieszka\u0144cy las\u00f3w u\u017cywaj\u0105 dziko rosn\u0105cych ro\u015blin do leczenia chor\u00f3b. Rdzenni mieszka\u0144cy las\u00f3w deszczowych posiadaj\u0105 ogromn\u0105 wiedz\u0119 o ro\u015blinach leczniczych, mog\u0105cych zaradzi\u0107 niemal wszytkiemu, od uk\u0105szenia w\u0119\u017ca, poprzez infekcje i zapalenia, a\u017c do nowotwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie bardzo wiele z przepisywanych na recept\u0119 lek\u00f3w u\u017cywanych w zachodnim \u015bwiecie zosta\u0142o wyizolowanych z ro\u015blin, a 70% ro\u015blin posiadaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyrakowe, wymienionych w spisie ameryka\u0144skiego Instytutu Bada\u0144 nad Nowotworami ro\u015bnie wy\u0142\u0105cznie w tropikalnych lasach deszczowych.<\/p>\n\n\n\n
Zazwyczaj wiedz\u0119 na temat ro\u015blin leczniczych posiada wioskowy szaman lub znachor. Leczy on chorych po\u015br\u00f3d skomplikowanych ceremonii i rytua\u0142\u00f3w, korzystaj\u0105c z ro\u015blin zebranych w lesie.<\/p>\n\n\n\n
Co sta\u0142o si\u0119 z rdzennymi mieszka\u0144cami Amazonii?<\/p>\n\n\n\n
Przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba pod koniec XV wieku, lasy deszczowe Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej zamieszkiwa\u0142o oko\u0142o 7-10 milion\u00f3w Indian, z czego po\u0142owa \u017cy\u0142a w Brazylii. W Andach istnia\u0142y wielkie miasta, a wielko\u015b\u0107 puszczy amazo\u0144skiej umo\u017cliwia\u0142a wsp\u00f3\u0142istnienie wielu rolniczych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Przybycie Europejczyk\u00f3w po\u0142o\u017cy\u0142o kres wielkim cywilizacjom Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej. Europejczycy przywlekli ze sob\u0105 choroby, kt\u00f3re zabi\u0142y miliony rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Ameryki; g\u0142\u00f3wnie z tego powodu, w ci\u0105gu stu lat od odkrycia tego kontynentu wielko\u015b\u0107 populacji Indian ameryka\u0144skich zmniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z pozosta\u0142ych rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w \u017cy\u0142a w g\u0142\u0119bi lasu, od dawna zamieszkuj\u0105c tam w niewielkich spo\u0142eczno\u015bciach, albo zosta\u0142a zepchni\u0119ta tam przez europejskich naje\u017ad\u017ac\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci w lasach deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Dzieci \u017cyj\u0105ce w lasach deszczowych robi\u0105 wiele tych samych rzeczy co Ty \u2013 nawet je\u015bli nie ogl\u0105daj\u0105 telewizji, nie korzystaj\u0105 z internetu, nie graj\u0105 w gry video ani nie sp\u0119dzaj\u0105 czasu w centrach handlowych. Bawi\u0105 si\u0119 za to z przyjaci\u00f3\u0142mi, pomagaj\u0105 rodzinom przy codziennych obowi\u0105zkach i chodz\u0105 do szk\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Dzieci las\u00f3w deszczowych maj\u0105 niepor\u00f3wnanie wi\u0119kszy kontakt z przyrod\u0105 ni\u017c przeci\u0119tne dziecko z Europy czy Ameryki, i dlatego szybko nabywaj\u0105 umiej\u0119tno\u015bci przydatnych w otaczaj\u0105cym ich \u015brodowisku. Od wczesnego dzieci\u0144stwa mieszka\u0144cy miejsc takich jak Amazonia ucz\u0105 si\u0119 po\u0142owu ryb, polowania i poszukiwania w lesie cennych materia\u0142\u00f3w i po\u017cywienia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wolnego czasu sp\u0119dzaj\u0105 na dworze, bawi\u0105c si\u0119 w lesie oraz nad rzekami i strumieniami.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego lasy deszczowe s\u0105 wa\u017cne?<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe s\u0105 wa\u017cne dla ca\u0142ej biosfery i dla ludzi.<\/p>\n\n\n\n
– zapewniaj\u0105 \u015brodowisko \u017cycia wielu gatunkom ro\u015blin i zwierz\u0105t<\/p>\n\n\n\n
– pomagaj\u0105 utrzymywa\u0107 \u015bwiatowy klimat w stanie r\u00f3wnowagi<\/p>\n\n\n\n
– chroni\u0105 przed powodziami, susz\u0105 i erozj\u0105<\/p>\n\n\n\n
– stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o lek\u00f3w i po\u017cywienia<\/p>\n\n\n\n
– stanowi\u0105 dom dla lokalnych spo\u0142eczno\u015bci<\/p>\n\n\n\n
– s\u0105 ciekawym miejscem do odwiedzenia<\/p>\n\n\n\n
– lasy deszczowe pomagaj\u0105 stabilizowa\u0107 klimat<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe pomagaj\u0105 stabilizowa\u0107 \u015bwiatowy klimat poprzez poch\u0142anianie dwutlenku w\u0119gla z atmosfery. Nadmiar dwutlenku w\u0119gla w atmosferze przyczynia si\u0119 do zmiany klimatu \u2013 wp\u0142ywa na globalne ocieplenie. Dlatego lasy deszczowe pe\u0142ni\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zapobieganiu efektowi cieplarnianemu.<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce na lokalne warunki pogodowe poprzez zwi\u0119kszanie parowania oraz przez ograniczanie waha\u0144 temperatur.<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe zapewniaj\u0105 \u015brodowisko \u017cycia ro\u015blinom i zwierz\u0119tom<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe s\u0105 domem dla du\u017cej cz\u0119\u015bci znanych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t, w tym r\u00f3wnie\u017c dla wielu zagro\u017conych gatunk\u00f3w. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w zamieszkuj\u0105cych lasy deszczowe wci\u0105\u017c nie jest opisana przez naukowc\u00f3w. Gdy lasy s\u0105 wycinane, wiele gatunk\u00f3w skazanych jest na wygini\u0119cie \u2013 szacuje si\u0119, \u017ce co kilka-kilkana\u015bcie minut (!) bezpowrotnie znika z powierzchni Ziemi jeden gatunek zwierz\u0119cia lub ro\u015bliny. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zwierz\u0105t zamieszkuj\u0105cych lasy deszczowe mo\u017ce przetrwa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w swoim naturalnym \u015brodowisku, wi\u0119c ogrody zoologiczne mog\u0105 uratowa\u0107 jedynie niekt\u00f3re z nich.<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe wp\u0142ywaj\u0105 na obieg wody w przyrodzie<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe maj\u0105 wp\u0142yw na obieg wody w przyrodzie (cykl hydrologiczny), czyli sta\u0142e kr\u0105\u017cenie wody na, ponad i pod powierzchni\u0105 Ziemi.<\/p>\n\n\n\n
W procesie obiegu wody, lasy zwi\u0119kszaj\u0105 jej parowanie poprzez transpiracj\u0119 (utrat\u0119 wody przez li\u015bcie, zwi\u0105zan\u0105 z fotosyntez\u0105). W atmosferze para wodna tworzy chmury deszczowe, uwalniaj\u0105ce wod\u0119 z powrotem na lasy deszczowe. W puszczy amazo\u0144skiej, w ka\u017cdym cyklu 50-80 procent wody pozostaje w obr\u0119bie ekosystemu.<\/p>\n\n\n\n
Po wyci\u0119ciu las\u00f3w, zmniejsza si\u0119 ilo\u015b\u0107 wody uwalniana do atmosfery i tym samym zmniejszaj\u0105 si\u0119 opady, co czasem powoduje susz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe przyczyniaj\u0105 si\u0119 do ograniczenia erozji<\/p>\n\n\n\n
Korzenie drzew oraz ro\u015blinno\u015bci las\u00f3w deszczowych wi\u0105\u017c\u0105 i spajaj\u0105 gleb\u0119, chroni\u0105c j\u0105 przed sp\u0142ukiwaniem przez deszcze. Po wyci\u0119ciu drzew, niechroniona przez korzenie gleba jest szybko zmywana przez deszcze. Ten proces zmywania gleby nazywany jest erozj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Du\u017ce ilo\u015bci gleby, sp\u0142ukiwane do rzek, stanowi\u0105 powa\u017cny problem dla wodnych ro\u015blin i zwierz\u0105t oraz dla ludzi. Ro\u015bliny i ryby cierpi\u0105 i gin\u0105 z powodu zamulenia rzek, za\u015b ludzie maj\u0105 problemy z poruszaniem si\u0119 po drogach wodnych, kt\u00f3re ulegaj\u0105 wyp\u0142yceniu przez nanoszone z pr\u0105dem osady. Jednocze\u015bnie z powodu erozji rolnicy trac\u0105 gleb\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do uprawy ro\u015blin. Potrzeba bardzo d\u0142ugiego czasu, by na zniszczonych przez erozj\u0119 terenach odnowi\u0142a si\u0119 pe\u0142nowarto\u015bciowa gleba.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego lasy deszczowe s\u0105 niszczone?<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdego roku, obszar las\u00f3w deszczowych wielko\u015bci wojew\u00f3dztwa zachodniopomorskiego jest wycinany i niszczony. Ro\u015bliny i zwierz\u0119ta zamieszkuj\u0105ce ten obszar albo gin\u0105, albo musz\u0105 szuka\u0107 nowego siedliska.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne powody, dla kt\u00f3rych lasy deszczowe s\u0105 niszczone i wycinane przez ludzi, to:<\/p>\n\n\n\n
– pozyskiwanie drewna na opa\u0142, do budowy dom\u00f3w, wyrobu mebli itp.<\/p>\n\n\n\n
– pozyskiwanie ziemi pod upraw\u0119 przez ma\u0142e i du\u017ce farmy<\/p>\n\n\n\n
– zdobywanie ziemi przez ubogich farmer\u00f3w, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 innego miejsca do \u017cycia<\/p>\n\n\n\n
– tworzenie pastwisk dla byd\u0142a<\/p>\n\n\n\n
– budowa dr\u00f3g<\/p>\n\n\n\n
Pozyskiwanie drewna z las\u00f3w deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w dla kt\u00f3rych lasy deszczowe s\u0105 niszczone jest wycinanie drzew. Wiele z rodzaj\u00f3w drewna u\u017cywanych do wyrobu mebli, paneli pod\u0142ogowych i na budowach pochodzi z tropikalnych las\u00f3w deszczowych Afryki, Azji i Ameryki Po\u0142udniowej. Mieszka\u0144cy Europy czy Ameryki P\u00f3\u0142nocnej po\u015brednio przyczyniaj\u0105 si\u0119 do zniszczenia las\u00f3w deszczowych, kiedy kupuj\u0105 niekt\u00f3re rodzaje drewnianych produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c wycinka drzew mo\u017ce by\u0107 prowadzona w spos\u00f3b ograniczaj\u0105cy straty dla \u015brodowiska, wyr\u0105b drzew w lasach deszczowych jest zazwyczaj prowadzony w bardzo destruktywny spos\u00f3b. Du\u017ce drzewa s\u0105 \u015bcinane i wleczone przez las, co niszczy runo i sci\u00f3\u0142k\u0119. Drogi do miejsc wyr\u0119bu u\u0142atwiaj\u0105 biednym rolnikom osiedlanie si\u0119 w niedost\u0119pnych wcze\u015bniej cz\u0119\u015bciach lasu. W Afryce robotnicy pracuj\u0105cy przy wycince drzew cz\u0119sto od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 tzw. "mi\u0119sem le\u015bnym" \u2013 czyli poluj\u0105 i zjadaj\u0105 dzikie zwierz\u0119ta takie jak goryle, szympansy i antylopy.<\/p>\n\n\n\n
Badania naukowe wykaza\u0142y, \u017ce liczba gatunk\u00f3w w lasach deszczowych w kt\u00f3rych prowadzona jest wycinka drzew jest znacznie ni\u017csza ni\u017c w nietkni\u0119tych, pierwotnych lesach deszczowych. Wiele gatunk\u00f3w zwierz\u0105t nie mo\u017ce przetrwa\u0107 w zaburzonym, zmienionym \u015brodowisku.<\/p>\n\n\n\n
Rolnictwo w lasach deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdego roku tysi\u0105ce kilometr\u00f3w kwadratowych lasu s\u0105 niszczone, a tak uzyskana ziemia jest wykorzystywana pod upraw\u0119. Dwie g\u0142\u00f3wne grupy odpowiedzialne za przekszta\u0142canie las\u00f3w deszczowych w pola uprawne to ubodzy rolnicy i wielkie korporacje.<\/p>\n\n\n\n
Ubodzy rolnicy w wielu cz\u0119\u015bciach \u015bwiata wykorzystuj\u0105 lasy deszczowe aby nakarmi\u0107 swoje rodziny. Nie maj\u0105c dost\u0119pu do lepszej ziemi uprawnej, wycinaj\u0105 i wypalaj\u0105 fragmenty lasu deszczowego, i na tak pozyskanej, u\u017cy\u017anionej przez popi\u00f3\u0142 glebie sadz\u0105 r\u00f3\u017cne ro\u015bliny. Zazwyczaj uprawiaj\u0105 ka\u017cdy skrawek ziemi przez kilka lat, do chwili gdy gleba ulegnie wyja\u0142owieniu i konieczne jest przeniesienie si\u0119 na nowe miejsce \u2013 w kt\u00f3rym las deszczowy jest zn\u00f3w wycinany i wypalany.<\/p>\n\n\n\n
Rolnicze korporacje odpowiadaj\u0105 za zniszczenia coraz wi\u0119kszej powierzchni lasu deszczowego, szczeg\u00f3lnie w Amazonii, gdzie wielkie po\u0142acie d\u017cungli przekszta\u0142cane s\u0105 w pola soi.<\/p>\n\n\n\n
Mieszka\u0144cy las\u00f3w deszczowych cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 otaczaj\u0105ce lasy do pozyskiwania drewna opa\u0142owego oraz materia\u0142u do budowy domostw. W przesz\u0142o\u015bci takie praktyki nie by\u0142y szczeg\u00f3lnie szkodliwe dla ekosystem\u00f3w. Jednak dzisiaj w g\u0119sto zaludnionych obszarach zbi\u00f3rka drewna mo\u017ce by\u0107 ogromnie szkodliwa dla las\u00f3w deszczowych. Na przyk\u0142ad, lasy wok\u00f3\u0142 oboz\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w w Afryce Centralnej (Ruanda, Kongo) zosta\u0142y praktycznie zupe\u0142nie zniszczone.<\/p>\n\n\n\n
Byd\u0142o w lasach deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Wycinanie las\u00f3w i zak\u0142adanie pastwisk na tak pozyskanych terenach jest najwa\u017cniejsz\u0105 przyczyn\u0105 deforestacji; obecnie Brazylia produkuje wi\u0119cej wo\u0142owiny ni\u017c kiedykolwiek przedtem, g\u0142\u00f3wnie na pastwiskach za\u0142o\u017conych w miejscach, gdzie wcze\u015bniej by\u0142 las. Poza tym, wielu posiadaczy ziemskich wykorzystuje byd\u0142o do rozszerzenia swojego stanu posiadania: wypasaj\u0105c krowy w lesie nie nale\u017c\u0105cym do nich, zyskuj\u0105 oni podstawy by przej\u0105\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107 dany fragment lasu.<\/p>\n\n\n\n
Budowa dr\u00f3g w lasach deszczowych<\/p>\n\n\n\n
Budowa dr\u00f3g i autostrad w lasach deszczowych otwiera du\u017ce obszary potencjalnym osadnikom. W Brazylii, szosa transamazo\u0144ska spowodowa\u0142a zniszczenie rozleg\u0142ych obszar\u00f3w lasu przez drwali, osadnik\u00f3w, pasterzy i handlarzy nieruchomo\u015bciami. W Afryce, drogi u\u017cywane przez drwali u\u0142atwiaj\u0105 dost\u0119p do las\u00f3w k\u0142usownikom, kt\u00f3ry poluj\u0105 na zagro\u017cone gatunki, i sprzedaj\u0105 ich mi\u0119so mieszka\u0144com wiosek i miast jako tzw. bushmeat \u2013 mi\u0119so le\u015bne<\/p>\n\n\n\n
Ub\u00f3stwo ludno\u015bci a wylesienie<\/p>\n\n\n\n
Ub\u00f3stwo ma bardzo du\u017cy wp\u0142yw na niszczenie i wycinanie las\u00f3w. Lasy deszczowe wyst\u0119puj\u0105 w najbiedniejszych rejonach Ziemi, i zamieszkuj\u0105cy je ludzie wykorzystuj\u0105 je do prze\u017cycia. Zbieraj\u0105 owoce i drewno, poluj\u0105 na dzikie zwierz\u0119ta, wreszcie s\u0105 zatrudniani przez firmy eksploatuj\u0105ce zasoby le\u015bne, przede wszystkim wycinaj\u0105ce drzewa.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ubogich mieszka\u0144c\u00f3w las\u00f3w deszczowych nie ma mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re my, mieszka\u0144cy zachodniego \u015bwiata, uznajemy za naturalne. Ci ludzie niemal nigdy nie maj\u0105 szansy podj\u0119cia studi\u00f3w uniwersyteckich i zostania lekarzami, in\u017cynierami czy urz\u0119dnikami. \u017beby prze\u017cy\u0107, musz\u0105 wykorzystywa\u0107 wszystkie dost\u0119pne zasoby otaczaj\u0105cego ich lasu. Przez ich ub\u00f3stwo i brak alternatyw, na ca\u0142ym \u015bwiecie gin\u0105 lasy deszczowe i zamieszkuj\u0105ce je zwierz\u0119ta i ro\u015bliny. Bez pomocy z zewn\u0105trz dla rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, lasy deszczowe nie mog\u0105 przetrwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jak mo\u017cemy chroni\u0107 lasy deszczowe?<\/p>\n\n\n\n
Lasy deszczowe znikaj\u0105 bardzo szybko. Nie jest \u0142atwo temu zapobiec, ale na szcz\u0119\u015bcie dla coraz wi\u0119kszej liczby ludzi ochrona las\u00f3w deszczowych jest wa\u017cna \u2013 a tylko wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie wielu os\u00f3b mo\u017ce zapobiec ich niszczeniu. Aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce Wasze dzieci b\u0119d\u0105 mog\u0142y odwiedza\u0107 i poznawa\u0107 lasy deszczowe i ich mieszka\u0144c\u00f3w, niezb\u0119dny jest wysi\u0142ek i wsp\u00f3\u0142praca bardzo wielu jednostek.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze dzia\u0142ania dla ochrony las\u00f3w deszczowych, a tak\u017ce innych ekosystem\u00f3w \u015bwiata, to:<\/p>\n\n\n\n
– Informowanie jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci os\u00f3b o znaczeniu \u015brodowiska naturalnego oraz o tym, w jaki spos\u00f3b mog\u0105 oni pom\u00f3c zachowa\u0107 i chroni\u0107 lasy deszczowe.<\/p>\n\n\n\n
– Przywracanie zniszczonych ekosystem\u00f3w poprzez sadzenie drzew na obszarach, na kt\u00f3rych las zosta\u0142 wyci\u0119ty<\/p>\n\n\n\n
– Zach\u0119canie ludzi do \u017cycia w spos\u00f3b nie szkodz\u0105cy \u015brodowisku<\/p>\n\n\n\n
– Zak\u0142adanie park\u00f3w narodowych w celu ochrony las\u00f3w deszczowych i ich mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n
– Wspieranie firm, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w spos\u00f3b nie szkodz\u0105cy \u015brodowisku<\/p>\n\n\n\n
Ochrona las\u00f3w deszczowych przez edukacj\u0119<\/p>\n\n\n\n
Edukacja jest ogromnie wa\u017cnym aspektem dzia\u0142alno\u015bci na rzecz ochrony las\u00f3w deszczowych \u015bwiata. Ludzie musz\u0105 pozna\u0107 pi\u0119kno i zrozumie\u0107 znaczenie las\u00f3w, tak by byli gotowi podj\u0105\u0107 wysi\u0142ek aby je chroni\u0107. Edukacja ekologiczna niezb\u0119dna jest zar\u00f3wno w bogatych, rozwini\u0119tych krajach Europy i Ameryki, jak i w krajach w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 lasy deszczowe \u2013 na przyk\u0142ad w Boliwii czy Madagaskarze.<\/p>\n\n\n\n
Ludzie w Europie i Ameryce musz\u0105 zrozumie\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 w zniszczeniu las\u00f3w deszczowych. Na przyk\u0142ad, kupowanie produkt\u00f3w wyrabianych z niekt\u00f3rych rodzaj\u00f3w drewna (np. z mahoniu) w sklepie w Twoim mie\u015bcie wp\u0142ywa na przyspieszenie wyr\u0119bu drzew w krajach tropikalnych. Mo\u017cemy podejmowa\u0107 decyzje o zakupie produkt\u00f3w i wspieraniu firm i organizacji kt\u00f3re chroni\u0105 \u015brodowisko naturalne, a zw\u0142aszcza lasy deszczowe.<\/p>\n\n\n\n
W krajach, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 lasy deszczowe, ludzie cz\u0119sto nie wiedz\u0105 dlaczego te lasy s\u0105 wa\u017cne i czemu nale\u017cy je chroni\u0107. Dzi\u0119ki edukacji, ci ludzie mog\u0105 si\u0119 dowiedzie\u0107 \u017ce lasy pe\u0142ni\u0105 wiele wa\u017cnych funkcji (np. zapewniaj\u0105c dostawy czystej wody) i \u017ce s\u0105 domem dla ro\u015blin i zwierz\u0105t nie spotykanych nigdzie indziej na \u015bwiecie. Na przyk\u0142ad, niewiele dzieci na Madagaskarze zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce lemury nie wyst\u0119puj\u0105 w Ameryce ani w Europie. Ciesz\u0105 si\u0119 gdy si\u0119 dowiaduj\u0105, \u017ce lemury \u017cyj\u0105 wy\u0142\u0105cznie na Madagaskarze.<\/p>\n\n\n\n
Odtwarzanie i poprawa stanu las\u00f3w<\/p>\n\n\n\n
Pr\u00f3buj\u0105c chroni\u0107 lasy deszczowe musimy si\u0119 zastanowi\u0107, jak mo\u017cna poprawi\u0107 stan las\u00f3w uszkodzonych przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Nie ma mo\u017cliwo\u015bci szybkiego przywr\u00f3cenia wyci\u0119tych las\u00f3w do pierwotnego stanu, jednak niekt\u00f3re lasy deszczowe mog\u0105 si\u0119 powoli regenerowa\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza je\u015bli na zniszczonym obszarze sadzone s\u0105 drzewa. W niekt\u00f3rych sytuacjach jest mo\u017cliwe wprowadzanie nowoczesnych metod uprawy na obszarach na kt\u00f3rym wyci\u0119to lasy, tak, \u017ce lokalna ludno\u015b\u0107 nie musi wycina\u0107 nowych obszar\u00f3w lasu aby sadzi\u0107 ro\u015bliny uprawne.<\/p>\n\n\n\n
Obiecuj\u0105cym obszarem bada\u0144 s\u0105 studia nad cywilizacjami zamieszkuj\u0105cymi Ameryk\u0119 \u015arodkow\u0105 i Po\u0142udniow\u0105 przed przybyciem Europejczyk\u00f3w w XV wieku. Wydaje si\u0119, \u017ce tamte spo\u0142eczno\u015bci mog\u0142y wzbogaca\u0107 gleb\u0119 na obszarach, na kt\u00f3rym zosta\u0142y wyci\u0119te lasy, poprzez dodawanie do niej domieszek ko\u015bci zwierz\u0119cych i w\u0119gla drzewnego. Gdyby uda\u0142o si\u0119 poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 uprawy \u2013 by\u0107 mo\u017ce korzystaj\u0105c w\u0142a\u015bnie z tych metod \u2013 du\u017ce, ju\u017c wylesione obszary Amazonii mog\u0142yby zosta\u0107 u\u017cyte przez rolnik\u00f3w, co pomog\u0142oby obni\u017cy\u0107 presj\u0119 wywieran\u0105 na lasy deszczowe przez ubogich farmer\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zach\u0119canie ludzi do \u017cycia w spos\u00f3b nie szkodz\u0105cy \u015brodowisku<\/p>\n\n\n\n
Kluczow\u0105 rol\u0119 w ochronie las\u00f3w deszczowych i \u015brodowiska naturalnego jest zach\u0119canie wszystkich ludzi, by \u017cyli w spos\u00f3b w jak najmniejszym stopniu szkodz\u0105cy \u015brodowisku naturalnemu. Ty i Twoja rodzina mo\u017cecie zmniejszy\u0107 Wasz wp\u0142yw na \u015brodowisko je\u017cd\u017c\u0105c samochodami zu\u017cywaj\u0105cymi ma\u0142o paliwa, gasz\u0105c niepotrzebne \u015bwiat\u0142a oraz oddaj\u0105c wykorzystane urz\u0105dzenia\/surowce do ponownego przetworzenia (recycling).<\/p>\n\n\n\n
W krajach, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 lasy deszczowe, wielu naukowc\u00f3w i pracownik\u00f3w organizacji pr\u00f3buje pom\u00f3c mieszka\u0144com rdzennych spo\u0142eczno\u015bci \u017cy\u0107 w spos\u00f3b powoduj\u0105cy mniej szk\u00f3d dla \u015brodowiska naturalnego. Niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 ten trend rozwojem zr\u00f3wnowa\u017conym. Rozw\u00f3j zr\u00f3wnowa\u017cony ma na celu popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia ludzi w spos\u00f3b nie szkodz\u0105cy \u015brodowisku. Bez poprawy warunk\u00f3w \u017cycia ludzi zamieszkuj\u0105cych w lasach deszczowych i wok\u00f3\u0142 nich, jest bardzo trudno chroni\u0107 lasy i dzikie zwierz\u0119ta. Je\u017celi ochrona przyrody ma by\u0107 skuteczna, musi le\u017ce\u0107 w interesie lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Tworzenie park\u00f3w narodowych, chroni\u0105cych lasy deszczowe<\/p>\n\n\n\n
Ustawowe tworzenie obszar\u00f3w chronionych, np. park\u00f3w narodowych, jest znakomitym sposobem ochrony las\u00f3w deszczowych i innych ekosystem\u00f3w, czy og\u00f3lnie teren\u00f3w o wyj\u0105tkowych walorach \u015brodowiskowych lub kulturowych. Parki narodowe chroni\u0105 te\u017c wiele z najbardziej zagro\u017conych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t i ro\u015blin: na przyk\u0142ad pandy w naturze wyst\u0119puj\u0105 tylko na obszarach chronionych.Generalnie, obszary chronione s\u0105 zarz\u0105dzane przez w\u0142adze krajowe, i zatrudniaj\u0105 stra\u017cnik\u00f3w\/ranger\u00f3w, kt\u00f3rzy pilnuj\u0105 przestrzegania przepis\u00f3w w parku i chroni\u0105 park przed k\u0142usownikami i nielegalnym wyr\u0119bem drzew.<\/p>\n\n\n\n
Tworzenie park\u00f3w narodowych jest najbardziej skuteczne, gdy przyczynia si\u0119 do poprawy warunk\u00f3w \u017cycia lokalnej ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej wok\u00f3\u0142 chronionego obszaru. Je\u015bli lokalni mieszka\u0144cy czerpi\u0105 korzy\u015bci z istnienia parku, b\u0119d\u0105 o niego dba\u0107 \u2013 m.in. samoczynnie tworz\u0105c patrole chroni\u0105ce park przed nielegalnym wyr\u0119bem drzew i przed k\u0142usownikami.<\/p>\n\n\n\n
Skutecznym sposobem ochrony las\u00f3w deszczowych jest w\u0142\u0105czanie lokalnych, rdzennych spo\u0142eczno\u015bci w zarz\u0105dzanie parkiem. Rdzenni mieszka\u0144cy wiedz\u0105 wi\u0119cej o lesie deszczowym ni\u017c ktokolwiek inny, i s\u0105 osobi\u015bcie zainteresowani ochron\u0105 i zachowaniem w jak najlepszym stanie ekosystemu kt\u00f3ry zapewnia im czyst\u0105 wod\u0119, pokarm i schronienie. Badania naukowe wykaza\u0142y, \u017ce w Amazonii tworzenie rezerwat\u00f3w rdzennej ludno\u015bci mo\u017ce skutkowa\u0107 lepsz\u0105 ochron\u0105 las\u00f3w deszczowych ni\u017c tworzenie tradycyjnych park\u00f3w narodowych<\/p>\n\n\n\n
Poprzez pobudzanie rozwoju turystyki, parki narodowe mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do poprawy kondycji ekonomicznej kraj\u00f3w, na kt\u00f3rych obszarze wyst\u0119puj\u0105 lasy deszczowe. Zagraniczni tury\u015bci p\u0142ac\u0105 op\u0142aty za wst\u0119p do park\u00f3w, wynajmuj\u0105 lokalnych przewodnik\u00f3w i przewo\u017anik\u00f3w, oraz kupuj\u0105 wyroby miejscowych artyst\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w \u2013 koszyki, figurki, bransolety, T-shirty<\/p>\n\n\n\n
Wspieranie firm, kt\u00f3re nie szkodz\u0105 \u015brodowisku<\/p>\n\n\n\n
Dzisiaj wiele firm przejmuje si\u0119 stanem \u015brodowiska naturalnego. Firmy te szukaj\u0105 sposob\u00f3w zmniejszenia swojego negatywnego wp\u0142ywu na \u015brodowisko, u\u017cywaj\u0105c surowc\u00f3w wt\u00f3rnych, wprowadzaj\u0105c nowoczesne technologie zu\u017cywaj\u0105ce mniej energii i emituj\u0105ce mniej substancji toksycznych, oraz wspieraj\u0105c ochron\u0119 przyrody w innych krajach. Je\u017celi konsumenci tacy jak Ty i Twoi rodzice b\u0119d\u0105 wspiera\u0107 takie firmy poprzez zakup ich produkt\u00f3w i us\u0142ug, przyczyni\u0105 si\u0119 do poprawy stanu \u015brodowiska naturalnego.<\/p>\n\n\n\n
Jak dowiedzie\u0107 si\u0119, czy firma dba o \u015brodowisko naturalne?<\/p>\n\n\n\n
Ekoturystyka<\/p>\n\n\n\n
Ekoturystyka to odpowiedzialny spos\u00f3b na podr\u00f3\u017cowanie, pozwalaj\u0105cy blisko zapoznawa\u0107 si\u0119 z przyrod\u0105 i kultur\u0105 odwiedzanych miejsc bez szkodzenia im. Ekoturystyka powinna mie\u0107 jak najmniejszy wp\u0142yw na \u015brodowisko, i powinna przyczynia\u0107 si\u0119 do poprawy warunk\u00f3w \u017cycia rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w cennych przyrodniczo obszar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Co mo\u017cesz robi\u0107 w domu, \u017ceby pom\u00f3c \u015brodowisku?<\/p>\n\n\n\n
Aby zmniejszy\u0107 Tw\u00f3j wp\u0142yw na \u015brodowisko naturalne, mo\u017cesz wiele rzeczy zrobi\u0107 we w\u0142asnym domu:<\/p>\n\n\n\n
– Wy\u0142\u0105cz \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3rych nie potrzebujesz. Wypalone \u017car\u00f3wki zast\u0105p \u017car\u00f3wkami energooszcz\u0119dnymi.<\/p>\n\n\n\n
– Oszcz\u0119dzaj wod\u0119 \u2013 zakr\u0119caj wod\u0119 w kranie, k\u0105p si\u0119 pod prysznicem a nie w wannie<\/p>\n\n\n\n
– Segreguj odpady, odno\u015b do skupu surowce wt\u00f3rne.<\/p>\n\n\n\n
– Je\u015bli Twoi rodzice b\u0119d\u0105 kupowa\u0107 samoch\u00f3d, zach\u0119\u0107 ich do wyboru modelu zu\u017cywaj\u0105cego ma\u0142o paliwa. Zim\u0105 nie ogrzewajcie nadmiernie Waszego domu.<\/p>\n\n\n\n
– Nie wyrzucaj z domu zwierz\u0105t domowych, kt\u00f3rymi ju\u017c nie chcesz si\u0119 opiekowa\u0107. Nie kupuj psa, kota, \u015bwinki morskiej czy rybek je\u017celi nie masz pewno\u015bci, \u017ce b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 im troskliw\u0105 opiek\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie. Bycie w\u0142a\u015bcicielem zwierz\u0119cia to du\u017ca odpowiedzialno\u015b\u0107!<\/p>\n\n\n\n
Co mo\u017cesz zrobi\u0107, aby pom\u00f3c chroni\u0107 lasy deszczowe:<\/p>\n\n\n\n
– Nie kupuj produkt\u00f3w wyrabianych ze sk\u00f3r dzikich zwierz\u0105t, pancerzy \u017c\u00f3\u0142wi itd.<\/p>\n\n\n\n
– Gdy kupujesz egzotyczne zwierz\u0119ta domowe, wybierz te pochodz\u0105ce z hodowli. Podczas ich hodowli nie ucierpia\u0142o \u015brodowisko naturalne, zwierz\u0119ta z hodowli zazwyczaj s\u0105 te\u017c w znacznie lepszej kondycji \u2013 b\u0119dziesz d\u0142u\u017cej m\u00f3g\u0142 si\u0119 nimi cieszy\u0107. W sklepie zoologicznym mo\u017cesz si\u0119 dowiedzie\u0107, kt\u00f3re gatunki zosta\u0142y schwytane w ich naturalnym \u015brodowisku i przywiezione do Polski.<\/p>\n\n\n\n
– U\u017cywaj papieru przetworzonego \u2013 wyrabianego z makulatury.<\/p>\n\n\n\n
– Nie kupuj drewnianych wyrob\u00f3w z Indonezji, Malezji, Brazylii ani Afryki, o ile nie pochodz\u0105 one od dostawc\u00f3w dbaj\u0105cych o \u015brodowisko. Produkty wyrabiane z drewna pochodz\u0105cego z w\u0142a\u015bciwie zarz\u0105dzanych las\u00f3w posiadaj\u0105 informuj\u0105ce o tym oznaczenia lub plakietki.<\/p>\n\n\n\n
– Rozszerzaj swoj\u0105 wiedz\u0119 o lasach deszczowych i o zamieszkuj\u0105cych je ro\u015blinach i zwierz\u0119tach. Opowiedz swoim przyjacio\u0142om i rodzicom, dlaczego lasy deszczowe s\u0105 tak wa\u017cne.<\/p>\n\n\n\n
GRUPA MEDIA INFORMACYJNE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tropikalne lasy deszczowe to wieczniezielone lasy pe\u0142ne wysokich drzew, wyst\u0119puj\u0105ce w ciep\u0142ym klimacie na obszarach charakteryzuj\u0105cych si\u0119 du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 opad\u00f3w. W niekt\u00f3rych z tych las\u00f3w dzienna suma opad\u00f3w mo\u017ce wynie\u015b\u0107 kilka centymetr\u00f3w. Lasy deszczowe wyst\u0119puj\u0105 w Afryce, Azji, Australii oraz w Ameryce \u015arodkowej i Po\u0142udniowej. Najwi\u0119kszym z las\u00f3w deszczowych jest d\u017cungla amazo\u0144ska. Gdzie wyst\u0119puj\u0105 lasy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":169,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-39","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slider"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39\/revisions\/59"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/media\/169"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/ZakupyGMI\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}