{"id":44,"date":"2024-11-28T11:08:56","date_gmt":"2024-11-28T11:08:56","guid":{"rendered":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/?p=44"},"modified":"2025-10-15T17:16:45","modified_gmt":"2025-10-15T17:16:45","slug":"grupa-media-informacyjne-11","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/2024\/11\/28\/grupa-media-informacyjne-11\/","title":{"rendered":"Historia Krakowa"},"content":{"rendered":"\n<p>Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Urzedy%20i%20instytucje\/Urzedy%20i%20Instytucje%20A.html\">Urz\u0119dy i Instytucje \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Wykopaliska archeologiczne dowodz\u0105, \u017ce wzg\u00f3rze wawelskie by\u0142o zamieszkane ju\u017c w epoce kamienia \u0142upanego. Przypuszczalnie z VII w. pochodz\u0105 kopce Krakusa i Wandy \u2212 legendarnych w\u0142adc\u00f3w osady zamieszka\u0142ej przez s\u0142owia\u0144skie plemiona Wi\u015blan.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsz\u0105 udokumentowan\u0105 wzmiank\u0105 o Krakowie jest relacja kordoba\u0144skiego kupca Ibrahima ibn Jakuba z 965 r., w kt\u00f3rej wspomina o otoczonym lasami bogatym grodzie, le\u017c\u0105cym na skrzy\u017cowaniu szlak\u00f3w handlowych. Z okresem przedpiastowskim zwi\u0105zane s\u0105 jeszcze dwie inne daty, istotne dla historii miasta: mi\u0119dzy rokiem 876 a 879 ksi\u0105\u017c\u0119 wielkomorawski \u015awiatope\u0142k zaj\u0105\u0142 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119, a po roku 955 ksi\u0105\u017c\u0119 Boles\u0142aw Okrutny, brat \u015bw. Wac\u0142awa, wprowadzi\u0142 rz\u0105dy czeskie. W X w. Krak\u00f3w w\u0142\u0105czono do tworz\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa polskiego \u2212 chocia\u017c trudno jednoznacznie stwierdzi\u0107, czy sta\u0142o si\u0119 to za rz\u0105d\u00f3w Mieszka I w 990 r., czy Boles\u0142awa Chrobrego w 999 r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015aredniowiecze<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>We wczesnym \u015bredniowieczu na wzg\u00f3rzu wawelskim funkcjonowa\u0142 umocniony drewnianym cz\u0119stoko\u0142em i wa\u0142em obronnym gr\u00f3d z podgrodziem. W X i XI w. powsta\u0142y pierwsze budowle murowane \u2212 zamek i roma\u0144skie ko\u015bcio\u0142y: katedra i bazylika roma\u0144ska oraz ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Feliksa i Adaukta. W 1000 r. w Krakowie utworzono biskupstwo. Od 1150 r. przy ko\u015bciele zamkowym dzia\u0142a\u0142a szko\u0142a katedralna \u2212 najlepsza polska uczelnia przed za\u0142o\u017ceniem uniwersytetu. W skarbcu katedralnym przechowywano insygnia w\u0142adzy: koron\u0119 i ber\u0142o Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego. W bibliotece, kt\u00f3ra w 1100 r. liczy\u0142a 28 tytu\u0142\u00f3w, przechowywano \u2212 opr\u00f3cz ksi\u0105g o tematyce religijnej \u2212 kilka dzie\u0142 literatury klasycznej, m.in. komedie Terencjusza, elegie Owidiusza i monografie historyczne Salustiusza.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1142 r. biskup Robert konsekrowa\u0142 tzw. drug\u0105 katedr\u0119 wawelsk\u0105, powsta\u0142\u0105 na miejscu zburzonego ko\u015bcio\u0142a roma\u0144skiego. W reprezentacyjnej katedrze uroczy\u015bcie z\u0142o\u017cono \u2212 po przeniesieniu ze Ska\u0142ki \u2212 cia\u0142o \u015bw. Stanis\u0142awa oraz relikwie \u015bw. Floriana.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozbicie dzielnicowe w XII w. i nieustanne walki ksi\u0105\u017c\u0105t dzielnicowych nie przeszkodzi\u0142y miastu w intensywnym rozwoju i rozbudowie. W 1138 r. Krak\u00f3w nabra\u0142 wi\u0119kszego znaczenia, zgodnie z testamentem Boles\u0142awa Krzywoustego zosta\u0142 bowiem siedzib\u0105 senioratu i niejako stolic\u0105 Polski. Zniszczone po naje\u017adzie Tatar\u00f3w w 1241 r. budowle zosta\u0142y zast\u0105pione przez nowe, w stylu gotyckim. Rok 1257 to kolejna wa\u017cna data w historii Krakowa&nbsp;\u2212 lokacji miasta na prawie magdeburskim, kt\u00f3ra wyznaczy\u0142a nowy uk\u0142ad urbanistyczny: z centralnie po\u0142o\u017conym rynkiem i regularn\u0105 szachownic\u0105 rozchodz\u0105cych si\u0119 ulic. W XIII w. utworzono nowy system umocnie\u0144, z murami obronnymi, basztami strzelniczymi i ufortyfikowanymi bramami wjazdowymi, w nast\u0119pnych wiekach stopniowo wzbogacany i modyfikowany. 20 stycznia 1320 r. w Krakowie odby\u0142a si\u0119 pierwsza koronacja \u2212 W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka i jego \u017cony Jadwigi. W nast\u0119pnych pi\u0119ciu wiekach mia\u0142o tu miejsce 35 innych koronacji. Katedra sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3lewsk\u0105 nekropoli\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla miasta niezwykle istotne okaza\u0142y si\u0119 rz\u0105dy Kazimierza Wielkiego, mecenasa sztuki i protektora nauk. Kr\u00f3l za\u0142o\u017cy\u0142 dwa nowe miasta: Kazimierz i Kleparz, zwi\u0105zane \u015bci\u015ble z Krakowem. Nowy, gotycki blask zyska\u0142y ko\u015bcio\u0142y Franciszkan\u00f3w i Dominikan\u00f3w, trwa\u0142a budowa ko\u015bcio\u0142a Mariackiego, ko\u015bcio\u0142\u00f3w Bo\u017cego Cia\u0142a i \u015bw. Katarzyny na Kazimierzu, przebudowa katedry i zamku na Wawelu, \u015bredniowiecznej hali targowej \u2013 Sukiennic, ratusza miejskiego. W 1364 r. Kazimierz Wielki za\u0142o\u017cy\u0142 Akademi\u0119 Krakowsk\u0105, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek Uniwersytetowi Jagiello\u0144skiemu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czasy Jagiellon\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wielki ksi\u0105\u017c\u0119 litewski W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, koronowany na kr\u00f3la Polski w 1386 r., da\u0142 pocz\u0105tek najwi\u0119kszej dynastii polskiej, rz\u0105dz\u0105cej krajem przez ponad 200 lat. Krak\u00f3w sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 monarchii, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a ziemie rdzennie polskie i wielkie obszary litewsko-ruskie. Dw\u00f3r kr\u00f3lewski odgrywa\u0142 istotn\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu \u017cycia kulturalnego i artystycznego. Z W\u0142och, Niemiec i innych pa\u0144stw przybywali wybitni humani\u015bci, naukowcy i arty\u015bci. W 1477 r. z Norymbergi przyby\u0142 Wit Stwosz, aby na zlecenie mieszczan wyrze\u017abi\u0107 wielki o\u0142tarz do ko\u015bcio\u0142a Mariackiego. Po kolejnej przebudowie w latach 1499\u22121536 zamek na Wawelu sta\u0142 si\u0119 per\u0142\u0105 renesansowej architektury, a kaplica Zygmuntowska \u2212 najpi\u0119kniejsz\u0105 kaplic\u0105 grobow\u0105 w Polsce. Zamek, ozdobiony kolekcj\u0105 flamandzkich arras\u00f3w, godnie pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 rezydencji w\u0142adcy nowoczesnego i silnego pa\u0144stwa. Pod koniec XVI w. stolic\u0119 przeniesiono do Warszawy, Krak\u00f3w straci\u0142 swoje znaczenie, zachowuj\u0105c jedynie reprezentacyjn\u0105 rol\u0119 miasta kr\u00f3lewskich koronacji i pogrzeb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wiek XVII<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W po\u0142owie XVII w. Krak\u00f3w zdziesi\u0105tkowa\u0142a czarna ospa. Ocenia si\u0119, \u017ce zmar\u0142o w\u00f3wczas ponad 20 tys. os\u00f3b. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej wojska szwedzkie zniszczy\u0142y i zrabowa\u0142y Kazimierz, Kleparz, przedmie\u015bcia i Stare Miasto. Krak\u00f3w spad\u0142 na pozycj\u0119 prowincjonalnego o\u015brodka drobnego handlu i rzemios\u0142a. Artystyczny mecenat sprawowa\u0142 jedynie Ko\u015bci\u00f3\u0142. Odbudowane ze zniszcze\u0144 ko\u015bcio\u0142y i klasztory otrzyma\u0142y now\u0105, barokow\u0105 szat\u0119. Najwi\u0119kszym architektonicznym osi\u0105gni\u0119ciem tego czasu jest ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny, wzniesiony zgodnie z projektem Tylmana z Gameren, z dekoracj\u0105 stiukow\u0105 Baltazara Fontany.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wieki XVIII i XIX<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W 1702 r. miasto ponownie zaj\u0119\u0142y i spustoszy\u0142y wojska szwedzkie; sp\u0142on\u0105\u0142 zamek na Wawelu. Armia pruska i rosyjska dope\u0142ni\u0142y dzie\u0142a zniszczenia. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 r. po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Ma\u0142opolski zaj\u0119\u0142y wojska austriackie. 24 marca 1794 r., uroczyst\u0105 przysi\u0119g\u0105 Tadeusza Ko\u015bciuszki na Rynku G\u0142\u00f3wnym rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 insurekcja ko\u015bciuszkowska, zako\u0144czona jednak kl\u0119sk\u0105 i ostatecznym traktatem rozbiorowym w 1795 r. Miasto przy\u0142\u0105czono do Austrii. Nast\u0119pne lata okaza\u0142y si\u0119 jednak dla Krakowa \u0142askawsze: okresowo wcielony do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, po upadku Napoleona otrzyma\u0142 status wolnego miasta. Po upadku powstania listopadowego, jako jedyne miasto Ksi\u0119stwa zachowa\u0142 autonomi\u0119. W 1846 r. znalaz\u0142 si\u0119 ponownie w granicach cesarstwa austriackiego. Pomimo okupacji miasto cieszy\u0142o si\u0119 stosunkowo du\u017c\u0105 swobod\u0105. Na miejscu zburzonych mur\u00f3w obronnych utworzono Planty, powstawa\u0142y nowe dzielnice poza dotychczasowym obr\u0119bem miasta. W tym czasie Krak\u00f3w sta\u0142 si\u0119 te\u017c symbolem i centrum polsko\u015bci, duchow\u0105 stolic\u0105 kraju. Rozwija\u0142y si\u0119 instytucje naukowe i kulturalne: w 1818 r. za\u0142o\u017cono Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych, w 1854 r. powo\u0142ano Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych, a w 1872 r. Towarzystwo Naukowe Krakowskie przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w Akademi\u0119 Umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wiek XX<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zbli\u017caj\u0105ca si\u0119 wojna z Rosj\u0105 przyczyni\u0142a si\u0119 do nasilenia ruch\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych. W 1910 r. powsta\u0142o paramilitarne Towarzystwo \u201eStrzelec\u201d, dzia\u0142a\u0142y legalnie prawie wszystkie partie polityczne. 6 sierpnia 1914 r. z krakowskich Oleandr\u00f3w wyruszy\u0142a Pierwsza Kompania Kadrowa. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 r. Krak\u00f3w sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym o\u015brodkiem administracji, kultury i sztuki. Dynamicznie zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 przemys\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>II wojna \u015bwiatowa, chocia\u017c nie zniszczy\u0142a zabytkowej architektury, poczyni\u0142a ogromne spustoszenia \u2212 przede wszystkim w sferze nauki, kultury i gospodarki. 6 listopada 1939 r. wywieziono do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen profesor\u00f3w Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego i najwybitniejszych przedstawicieli elity intelektualnej miasta. W spos\u00f3b symboliczny Niemcy w Krakowie rozprawili si\u0119 te\u017c z polsko\u015bci\u0105, niszcz\u0105c trzy wa\u017cne dla historii i kultury miasta i kraju pomniki \u2013 Grunwaldzki na pl. Matejki, Adama Mickiewicza na Rynku G\u0142\u00f3wnym oraz Tadeusza Ko\u015bciuszki na wzg\u00f3rzu wawelskim.<\/p>\n\n\n\n<p>Po wojnie zmieni\u0142a si\u0119 uprzywilejowana dot\u0105d pozycja Krakowa: intencj\u0105 \u00f3wczesnych w\u0142adz by\u0142o ograniczenie roli inteligencji. Wyrazem tych d\u0105\u017ce\u0144 sta\u0142a si\u0119 budowa Nowej Huty i nap\u0142yw ogromnej rzeszy robotnik\u00f3w. Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej i wci\u0105\u017c \u015brodowiska artystyczne i naukowe kszta\u0142tuj\u0105 charakter blisko 800-tysi\u0119cznego ju\u017c miasta i stanowi\u0105 jeden z jego najwi\u0119kszych atut\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 <a href=\"https:\/\/mediainformacyjne.com\/Urzedy%20i%20instytucje\/Urzedy%20i%20Instytucje%20A.html\">Urz\u0119dy i Instytucje \u2026<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>GRUPA MEDIA INFORMACYJNE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czytaj r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 \u2013 Urz\u0119dy i Instytucje \u2026 Wykopaliska archeologiczne dowodz\u0105, \u017ce wzg\u00f3rze wawelskie by\u0142o zamieszkane ju\u017c w epoce kamienia \u0142upanego. Przypuszczalnie z VII w. pochodz\u0105 kopce Krakusa i Wandy \u2212 legendarnych w\u0142adc\u00f3w osady zamieszka\u0142ej przez s\u0142owia\u0144skie plemiona Wi\u015blan. Pierwsz\u0105 udokumentowan\u0105 wzmiank\u0105 o Krakowie jest relacja kordoba\u0144skiego kupca Ibrahima ibn Jakuba z 965 r., w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16,6],"tags":[],"class_list":["post-44","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-krakow","category-trend"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44\/revisions\/100"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/mediainformacyjne.com\/InformacjaMiejscowosci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}